HomeNowo軼iO firmieRegulaminTw鎩 koszykKontakt
Sklep numizmatyczny zaprasza, 15 wrze郾ia 2019 r. U篡tkownicy online: 29
Pole znajonemu  |  Dodaj do ulubionych
Nowo軼i
50 z, Skarby Stanis豉wa Augusta - Stefan Batory, 2019
NBP
Cena brutto: 779.00 PLN

10 z, 100-lecie powstania Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 2018
NBP
Cena brutto: 120.00 PLN

10 z, 35-lecie Solidarno軼i Walcz帷ej - moneta dwupoziomowa, 2017
NBP - srebrne monety
Cena brutto: 109.00 PLN


Informacje
Plan emisyjny monet
i banknotów w 2018 roku:


Polska Reprezentacja Olimpijska PyeongChang
- 200 zł, 10 zł

Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni August Emil Fieldorf „Nil”
- 10 zł

Wielcy polscy ekonomiści
Fryderyk Skarbek
- 10zł

Moneta okolicznościowa z napisem 100-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości
- 5 zł

Polskie Termopile - Hodów
- 10 zł

100-lecie czynu zbrojnego Polonii amerykańskiej
- 10 zł

Skarby Stanisława Augusta
Henryk Walezy
- 500 zł, 50 zł

Historia monety polskiej boratynka, tymf Jana Kazimierza
- 20 zł

760-lecie Towarzystwa Strzeleckiego Bractwa Kurkowego
w Krakowie
- 10 zł

100-lecie powstania Gimnazjum
i Liceum im. Stefana Batorego
w Warszawie
- 10 zł

POLONIA RESTITUTA
- 10 zł

125-lecie działalności Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie
- 10 zł

Niepodległość
- 20 zł (banknot kolekcjonerski)

Stulecie odzyskania przez Polskę niepodległości – Ignacy Jan Paderewski
- 100 zł, 10 zł

100. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości
- 1 zł, 2018 zł, 100 zł

Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni – Hieronim Dekutowski „Zapora”
- 10 zł

100. rocznica wybuchu Powstania Wielkopolskiego
- 200 zł, 10 zł

Wiadomo軼i

Emisje NBP
Emisja monet NBP 2018

Emisja monet NBP 2017

Emisja monet NBP 2016

Emisja monet NBP 2015

Emisja monet NBP 2014

Emisja monet NBP 2013

Emisja monet NBP 2012

Emisja monet NBP 2011

Emisja monet NBP 2010

Emisja monet NBP 2009

Emisja monet NBP 2008

Emisja monet NBP 2007

Emisje monet NBP 1995 - 2006


 
Koronowani Kr鏊owie Polski - Henryk Walezy (1573-1574) - blister numizmatyka, 2010
Nazwa Cena brutto
Koronowani Kr鏊owie Polski - Henryk Walezy (1573-1574) - blister numizmatyka, 2010
140.00 PLN

Producent: Mennica Polska: Numizmatyka

ID: 1287

Koronowani Kr鏊owie Polski
-
Henryk Walezy (1573-1574)

Kontynuacja popularnej serii "Poczet Kr鏊闚 i Ksi捫徠 Polskich". W zestawie znajduj si:
  • cztery numizmaty w stanie menniczym z wizerunkiem popiersia i p馧postaci kr鏊a Henryka Walezego, wybite w niskim nak豉dzie - tylko 1000 sztuk,
  • elegancki blister z certyfikatem autentyczno軼i i numerem seryjnym.
Data emisji: 15.06.2010 r.
Stop: mosi康z z這cony, 2 x mosi康z srebrzony, mosi康z
Stempel: lustrzany - 3 pierwsze numizmaty, stempel zwyk造 - ostatni numizmat
字ednica: 21,00 mm, 2 x 32,00 mm, 27,00 mm

Nak豉d limitowany: 1000 komplet闚

Projekt nawi您uje do serii monet „Poczet Kr鏊闚 i Ksi捫徠 Polski” emitowanej przez NBP w latach 1979-2005. W tym czasie wybito w Mennicy monety po鈍i璚one 23 kr鏊om i ksi捫皻om. Inspiracj by造 rysunki Jana Matejki. Nie wszystkie portrety w豉dc闚 opracowane przez s造nnego malarza zosta造 wyemitowane.

Bior帷 pod uwag opini kr璕闚 numizmatycznych Mennica Polska pragnie przedstawi Pa雟twu pozosta貫 wizerunki koronowanych g堯w. Projekty do serii wykonuj ci sami arty軼i, kt鏎zy projektowali wcze郾iejsze monety. Przy t這czeniu powtarzane s tak瞠 zasady i 鈔ednice obowi您uj帷e przy produkcji monet kolekcjonerskich.

Na awersach umieszczone s popiersia i p馧postaci w豉dcy, po drugiej stronie znajduj si historyczny herb i 豉ci雟ki zapis imienia oraz tytulatury kr鏊ewskiej. Stanowi to nawi您anie do oryginalnych monet Polski Kr鏊ewskiej.

Jako si鏚m w proponowanej przez nas serii „Koronowani kr鏊owie Polski” prezentujemy posta kr鏊a Henryka Walezego.

Koronowani kr鏊owie Polski upami皻nieni w serii:
  • Anna Jagiellonka
  • Mieszko II
  • Wac豉w II
  • Ludwig W璕ierski
  • Jan Olbracht
  • Aleksander Jagiello鎍zyk
  • Henryk Walezy
Zapowiedzi kolejnych emisji:
  • Micha Korybut Wi郾iowiecki(II po這wa 2010 r.)
  • August III Sas (I po這wa 2011 r.).

W serii oferowane s:

  • zestawy z這te o nak豉dzie 100 komplet闚,
  • zestawy srebrne o nak豉dzie 500 komplet闚,
  • blistry o nak豉dzie 1000 komplet闚.
"Wytworny panicz modnego dworu,
W sarmackie dosta si kraje;
Lecz w nich nie zasta tego poloru,
Jaki francuski dw鏎 daje.
A chocia znalaz dzielnych serc krocie,
I prawic, co wrog闚 grzmoc:
Przeni鏀 francuskie nad nie 豉kocie,
I umkn掖 z Polski precz, noc (...).

Dawni mocarze, w豉dcy tej ziemi,
W鈔鏚 mogilnego 酥i ch這du;
Ksi璕i kr鏊ewskie B鏬 zamkn掖 z niemi,
Ale nie ksi璕i narodu.

Bo cho si trony w posadach chwiej,
A ber豉 krusz, dziecino,
Cho wszystko ginie z czas闚 kolej:
Ale narody nie gin.

I my snu b璠ziem wci捫 篡cia w徠ek,
Kt鏎y na d逝go nam starczy;
Tylko szukajmy w skarbcu pami徠ek,
Naszej nadziei i tarczy!"
"Dawni kr鏊owie tej ziemi", W豉dys豉w Be透a (1847-1913) 

Koronowani Kr鏊owie Polski - Henryk Walezy (1573-1574) - blister numizmatyka, 2010
Henryk Walezy - obraz Jana Matejki

Henryk (I) III Walezy (fr. Henri de Valois urodzony jako Edward Aleksander) (ur. 19 wrze郾ia 1551 w Fontainebleau, zm. 2 sierpnia 1589 w Saint-Cloud) - ostatni z francuskiej dynastii Walezjusz闚, jednej z ga喚zi Kapetyng闚, ksi捫 Orleanu, a w latach 1573-1574 pierwszy elekcyjny kr鏊 Polski jako Henryk I zwany Walezym, od 1574 r. kr鏊 Francji jako Henryk III.

Pochodzenie
Henryk Walezy by czwartym synem Henryka II, kr鏊a Francji i Katarzyny Medycejskiej. Na chrzcie otrzyma on imiona Edward Aleksander. Pierwsze imi otrzyma po ojcu chrzestnym, angielskim kr鏊u Edwardzie VI[2]. Imi Henryk przyj掖 dopiero na bierzmowaniu w roku 1564 r. Jego dwaj starsi bracia, Franciszek II i Karol IX, byli kr鏊ami francuskimi.

Matka za wszelk cen chcia豉 osadzi wszystkich swych syn闚 na tronie i gdy nie powiod造 si inne plany wobec Henryka (ma鹵e雟twa z kr鏊ow Anglii El瘺iet i kr鏊ow Szkot闚 Mari, oraz osadzenia Henryka na tronie Algierii), zdecydowa豉 si stara o r闚nie jak Algieria egzotyczny dla Francuz闚 tron polski.

M這do嗆
Ju w 1560 r. Edward Aleksander Walezjusz zosta mianowany ksi璚iem Angoulême i Orleanu. W wieku o鄉iu lat otrzyma w豉sny dw鏎[3]. W 1566 r. Henryk zosta ksi璚iem Andegawenii. By ulubionym synem swojej matki, ale nie mia dobrych stosunk闚 z rodze雟twem. Karol IX nie lubi brata i obawia si go, wi璚 kiedy pojawi豉 si szansa obj璚ia tronu polskiego przez Henryka da bratu pe軟e poparcie.

M這dszy brat ksi璚ia Andegawenii, Franciszek Hercules, r闚nie nie przepada za Henrykiem i kiedy ten zosta kr鏊em Francji bra udzia w spiskach przeciwko niemu. Siostra Ma貪orzata pocz徠kowo by豉 z nim bardzo z篡ta, p騧niej jednak do陰czy豉 do grona jego przeciwnik闚.

W m這do軼i by uznawany za najzdolniejszego z syn闚 Henryka II i Katarzyny, ale ju w闚czas pojawi造 si plotki o jego rzekomych sk這nno軼iach homoseksualnych. By przystojny, wysoki i dobrze zbudowany. Nie mia najlepszego zdrowia, ale prowadzi bardzo aktywny styl 篡cia.

W przeciwie雟twie do ojca i starszych braci nie lubi polowa i 獞icze fizycznych, aczkolwiek by znakomitym szermierzem. Interesowa si za to sztuk i literatur. Zna j瞛yk w這ski i czyta Makiawelego. Wychowany na katolickim dworze na pewnym etapie swojego 篡cia zacz掖 przejawia sympati dla protestantyzmu.

W wieku 9 lat kaza nazywa siebie "ma造m hugenotem", odm闚i uczestnictwa we Mszy 安i皻ej, 酥iewa protestanckie psalmy siostrze Ma貪orzacie, a nawet uszkodzi pos庵 鈍. Paw豉. Jego matka wyperswadowa豉 mu jednak zainteresowania protestantyzmem i Henryk sta si gorliwym katolikiem.

Upodobania Henryka wyr騜nia造 go r闚nie na francuskim dworze, a po przybyciu do Polski sta造 si przyczyn szoku kulturowego. W 1573 r. ambasador wenecki w Pary簑, Morisoni, donosi swoim zwierzchnikom, 瞠 Henryk wydawa豚y si powa積y, gdyby nie ubi鏎 i ozdoby w kt鏎ych si lubuje, a kt鏎e nadaj mu pozory mi瘯ko軼i i prawie kobiecej delikatno軼i. Opr鏂z wspania造ch stroj闚 zdobionych drogimi kamieniami i per豉mi, Henryk nosi naszyjnik ze z這ta i bursztynu, uszy za mia przek逝te na wz鏎 mody damskiej.

Nie zadowala si on noszeniem jednego kolczyka w ka盥ym z nich, potrzeba mu a podw鎩nych wraz z wisiorkami, ozdobionymi drogimi kamieniami i cennymi per豉mi. W czerwcu 1577 r. na balu wydawanym przez Katarzyn Medycejsk Henryk pojawi si ca造 w diamentach, brylantach i per豉ch. Jego w這sy by造 posypane fioletowym proszkiem a str鎩 b造szcz帷ym brokatem. We Francji Henryk zyska przydomek "ksi璚ia Sodomy".

Okres m這do軼i Henryka, to narastaj帷e we Francji konflikty religijne, kt鏎e kilka lat wcze郾iej przerodzi造 si w otwart wojn domow mi璠zy katolickim kr鏊em a francuskimi kalwinistami, zwanymi powszechnie hugenotami. W 1569 r. Henryk Andegawe雟ki stan掖 na czele armii kr鏊ewskiej i odni鏀 szereg zwyci瘰tw nad hugenotami, m.in. 13 marca pod Jarnac, 30 pa寮ziernika pod Moncontour.

Niewyja郾iony pozostaje udzia Henryka w wypadkach Nocy 鈍. Bart這mieja, ale sprawa ta znacznie skomplikowa豉 starania Henryka o koron polsk. Przeciwnicy francuskiej kandydatury straszyli szlacht, 瞠 Henryk zrobi nad Wis陰 kolejn noc 鈍. Bart這mieja.

Droga do polskiego tronu
Francja zainteresowa豉 si koron polsk dla m這dszego brata kr鏊a ju w 1572 r. Z poselstwem do umieraj帷ego Zygmunta Augusta wyruszy Jean de Balagny prosz帷 o zgod na ma鹵e雟two Henryka z siostr Zygmunta, Ann. Balagny nie zosta jednak dopuszczony do 這瘸 鄉ierci kr鏊a i powr鏂i do Francji z niczym. Wkr鏒ce po 鄉ierci Zygmunta w Rzeczypospolitej pojawi si kolejny francuski emisariusz, Jean de Monluc, biskup Walencji, ojciec de Balagny'ego i stronnik hugenot闚.

Od razu musia stawi czo豉 reakcji Polak闚 na wie軼i o Nocy 鈍. Bart這mieja, kt鏎e dotar造 nad Wis喚 mniej wi璚ej razem z Monluciem. Masakra hugenot闚 tak podzia豉豉 na polsk opini publiczn, 瞠 sekretarz biskupa, Jean Choisnin, donosi do Pary瘸: nie godzi這 si prawie wspomina imion kr鏊a, kr鏊owej i ksi璚ia andegawe雟kiego.

Monluc i jego stronnicy rozpocz瘭i wi璚 akcj propagandow, maj帷 na celu wybielenie postaci Henryka. Pisano wi璚, 瞠 ksi捫 andegawe雟ki za wszelk cen chcia zapobiec masakrze, a gdy ju do niej dosz這 przeciwstawia si furii i okrucie雟twu t逝m闚, a nawet ukrywa hugenot闚. Polak闚 jednak nie przekona i ju po dokonanej elekcji podskarbi koronny Hieronim Bu瞠雟ki powiedzia biskupowi, aby ten nie pr鏏owa ju przekonywa, 瞠 Henryk nie bra udzia逝 w rzezi i nie jest wcale okrutnym tyranem, albowiem rz康z帷 w Polsce to b璠zie musia raczej on si ba poddanych, a nie poddani jego.

Wybory nowego w豉dcy polskiego po okresie bezkr鏊ewia odby造 si w kwietniu i maju 1573 r. na prawym brzegu Wis造, naprzeciw Warszawy, pod wsi Kamie, kt鏎a obecnie stanowi cz窷 stolicy. Najpowa積iejszymi kandydatami do korony obok brata kr鏊a francuskiego byli: syn cesarza Maksymiliana II arcyksi捫 Ernest Habsburg, car Iwan IV Gro幡y i Jan III Waza, kr鏊 szwedzki, m捫 Katarzyny Jagiellonki, siostry Zygmunta Augusta.

Pod Warszaw stawi這 si ok. 50 tysi璚y os鏏, kt鏎e uczestniczy造 w g這sowaniu. Najpierw odby豉 si prezentacja kandydat闚, kt鏎ej dokonali zagraniczni pos這wie. Nast瘼nie zacz皻o spisywa, lecz ju w w篹szym gronie wybranych komisji „artyku造 dla kr鏊a”. Mia造 to by uprawnienia i zobowi您ania panuj帷ego. Po ich zatwierdzeniu, 5 kwietnia 1573 r. odby這 si g這sowanie nad pretendentami do tronu.

Zwyci瞛c okaza si kandydat francuski. Kilka dni po elekcji pos這wie przysz貫go monarchy zaprzysi璕li w jego imieniu uchwalone przed wyborem postanowienia og鏊ne. By造 to tak zwane artyku造 henrykowskie. Przyj皻o r闚nie osobiste zobowi您ania elekta, nosz帷e nazw pacta conventa. Wybrano te poselstwo, kt鏎e mia這 uda si do Pary瘸, aby oficjalnie zawiadomi ksi璚ia francuskiego o wyborze na Kr鏊a Polskiego i Wielkiego Ksi璚ia Litewskiego i odebra od niego przysi璕, potwierdzaj帷 przyj璚ie uchwa elekcyjnych (artyku堯w i pakt闚), oraz mo磧iwie szybko sprowadzi go do Rzeczypospolitej.

Poselstwo wys豉no okaza貫 i godne. Pertraktacje z Henrykiem i jego bratem, kr鏊em Francji Karolem IX, trwa造 do嗆 d逝go. Op鏎 budzi造 przede wszystkim artyku造 dotycz帷e swobody wyznaniowej i mo磧iwo軼i wypowiedzenia pos逝sze雟twa kr鏊owi. Ostatecznie obaj w豉dcy uznali i zaprzysi璕li 22 sierpnia 1573 r. dawne i nowe prawa. Po tym fakcie poselstwo dor璚zy這 Henrykowi dokument elekcyjny. Henryk Walezy zosta og這szony kr鏊em polskim i wielkim ksi璚iem litewskim.

Do granic Polski dotar po dwumiesi璚znej podr騜y w ko鎍u stycznia 1574 r. Orszak kr鏊ewski, licz帷y 1200 koni, wozy z baga瘸mi oraz karety z damami dworu i niewiastami lekkich obyczaj闚, ci庵n掖 przez Heidelberg, Fuld, Torgau, Frankfurt. Na ㄆ篡cach oczekiwa go ksi捫 piastowski Jerzy II Brzeski, kt鏎y towarzyszy kr鏊owi a do polskiej granicy.

Granic przekroczono w Mi璠zyrzeczu, gdzie monarch uroczy軼ie powita豉 delegacja senatu z biskupem kujawskim, wojewodowie i kasztelanowie. P騧niej przez Pozna i Cz瘰tochow udano si w kierunku Krakowa, gdzie nast徙i這 oficjalne powitanie.

„Wszyscy senatorowie zebrani z Polski, Litwy i wszystkich ziem Rzeczypospolitej wyprowadzili z miasta ogromne swoje roty, kt鏎e szeroko i daleko rozwini皻e przedstawia造 widok wielkiego i 郵icznego wojska. Chor庵wie te by造 kosztownie odziane, odznaczaj帷e si doborem pi瘯no軼i uzbrojenia i koni [...]. Poczty senator闚 sk豉da造 si nie tylko z ich chor庵wi, albowiem przy陰czy豉 si do nich jeszcze niesko鎍zona moc szlachty i urz璠nik闚 kr鏊estwa”.

Henryka witali senatorowie, biskupi, ministrowie, dworzanie, 瘸cy. W dniu 21 lutego 1574 roku w katedrze wawelskiej arcybiskup gnie幡ie雟ki i prymas Polski Jakub Ucha雟ki koronowa Henryka Walezego na kr鏊a Polski. Ceremoni zak堯ci這 wyst徙ienie marsza趾a wielkiego koronnego Jana Firleja, kt鏎y domaga si by kr鏊 zaprzysi庵 akty gwarantuj帷e prawa protestantom.

Koronowani Kr鏊owie Polski - Henryk Walezy (1573-1574) - blister numizmatyka, 2010
"Pot璕a Rzeczypospolitej u zenitu. Z這ta wolno嗆. Elekcja.",
obraz Jana Matejki

Dodatkowe warunki
Uzgadniaj帷 elekcj Walezego, planowano jego ma鹵e雟two z Ann Jagiellonk, siostr Zygmunta II Augusta. By豉 ona jednak starsza od Henryka prawie o 30 lat, tote m這dy kr鏊 nie spieszy si z ma鹵e雟twem. Wyruszy do swego nowego kr鏊estwa dopiero w listopadzie. Romansowa bowiem w tym czasie z Mari de Clèves i nie u鄉iecha豉 si mu 這積ica s璠ziwej Jagiellonki. Jecha powoli, zatrzymuj帷 si wiele razy. W Lotaryngii nawi您a romans z Ludwik de Lorraine-Vaud幦ont, kt鏎a p騧niej mia豉 zosta jego 穎n.

Pierwsze spotkanie z Ann nie wypad這 nazbyt zach璚aj帷o. Henryk wypowiedzia kilka zdawkowych s堯w i czym pr璠zej opu軼i jej komnaty. Po trzech dniach zosta koronowany, chocia nie obesz這 si bez r騜nych przepychanek zwi您anych z rot przysi璕i. Zacz窸y si bale i turnieje, ale kr鏊 coraz bardziej oci庵a si z po郵ubieniem swojej jagiello雟kiej narzeczonej. Symulowa chorob lub po prostu zamyka si we w豉snych komnatach i nie dopuszcza do siebie nikogo.

Opowiadano wprawdzie, 瞠 zabawia si wtedy ze swoimi faworytami i 瞠 kaza sprowadza na zamek prostytutki. Pisa r闚nie bez przerwy listy do Francji, a te, kt鏎e wysy豉 do Marii de Cond, kre郵i nawet w豉sn krwi. Plotki narasta造 coraz bardziej. "Sprowadza nie tylko do ogrodu blisko Zwierzy鎍a francuskie rozpustnice, ale nadto w這skim ohydnym na這gom nie przepu軼i" - pisa kronikarz.

Anna ci庵le czeka豉, a Henryk ci庵le zwleka. W czerwcu wyprawiono wreszcie wielki bal, kt鏎y potraktowano jako oficjalne zar璚zyny. Nazajutrz kr鏊 dowiedzia si jednak瞠 o 鄉ierci swego brata, co sprawi這 i zacz掖 ubiega si o koron francusk, zaniedbuj帷 niebywale swe obowi您ki monarchy.

Nie豉twe pocz徠ki rz康闚
Od samego pocz徠ku rz康om Henryka towarzyszy造 spory o zakres jego w豉dzy. Henryk nie zaprzysi庵 w katedrze zobowi您uj帷ych go artyku堯w (poza pokojem wyznaniowym). Wobec tego sejm koronacyjny rozjecha si na znak sprzeciwu bez podj璚ia uchwa, ostrzegaj帷 monarch, 瞠 mo瞠 zosta zniesiony z tronu. Henryk nie dowierza tym gro嬌om i rozpocz掖 s康y. Jednak瞠 jego wyroki uznawano za stronnicze i zbyt 豉godne. Rozda nie obsadzone urz璠y i przekaza wielu dostojnikom dobra kr鏊ewskie, ale niech皻ni mu twierdzili, 瞠 nie wykorzysta mo磧iwo軼i zasilenia przy tej okazji skarbu koronnego.

Charakterystyka panowania
Henryk Walezy obejmuj帷 w豉dz w Polsce mia 23 lata i niewiele do鈍iadczenia politycznego. Jego rz康y w Polsce cechowa豉 nieznajomo嗆 stosunk闚, niekorzystny wyb鏎 doradc闚 (Zborowscy) oraz ma貫 zainteresowanie sprawami polskimi. By wszechstronnie wykszta販ony, odwa積y i niezwykle ambitny. Lubi wspania貫, zdobione drogimi kamieniami stroje, nosi bi簑teri i u篡wa pachnide. Mia przek逝te uszy i nosi podw鎩ne, wysadzane per豉mi, kolczyki z wisiorkami. W Polsce powszechnie uznano te upodobania za przejaw zniewie軼ia這軼i.

Na dworze Henryka by這 wielu m篹czyzn maluj帷ych sobie twarze, stroj帷ych si w klejnoty i perfumy. Podobno niekt鏎zy z nich pe軟ili funkcj kr鏊ewskich kochanek. Henryk nie zna polskiego, wi璚 udzia w 篡ciu publicznym niezmiernie go nudzi. Wieczory i noce sp璠za na rozrywkach, za dnia najch皻niej spa. Aby unikn望 przyjmowania interesant闚 potrafi sp璠zi dwa tygodnie w 堯磬u, pozoruj帷 chorob. Gra w karty i przegrywa olbrzymie sumy, pobierane ze skarbu pa雟twa. Na wydawanych przez kr鏊a ucztach wyst瘼owa造 nagie dziewcz皻a. Zachowywa si jak rozkapryszone dziecko i nie traktowa powa積ie obowi您k闚 kr鏊ewskich.

Ucieczka do Francji
Niebawem, w czerwcu 1574 r., Henryk odebra wiadomo嗆 o 鄉ierci brata, kr鏊a Karola IX. Kilka dni p騧niej, noc z 18 na 19 czerwca 1574 r. potajemnie, nie zasi璕n患szy rady senatu, w przebraniu, opu軼i Wawel i uda si pospiesznie w kierunku granicy. Kr鏊owi towarzyszyli jego lokaj Jan du Halde, dworzanin Gilles de Souvr, lekarz Marek Miron i kapitan gwardii Miko豉j de Larchant. Odjazd kr鏊a zauwa穎no jednak i natychmiast wyruszy豉 za nim pogo kierowana przez kasztelana wojnickiego Jana T璚zy雟kiego.

Kiedy orszak Henryka zbli瘸 si do granicy zauwa篡 go stary starosta o鈍i璚imski, kt鏎y bez wahania zrzuci ubranie, skoczy do rzeki i p造n帷 w kierunku kr鏊a krzycza: Najja郾iejszy panie, czemu uciekasz? Tu za granic dopad Henryka po軼ig wys豉ny z Krakowa. Henryk, nie zatrzymuj帷 si, odrzuci pro軸y o powr鏒 do kraju i ustanowienie przed oficjalnym wyjazdem rz康闚 zast瘼czych. Obieca, 瞠 za kilka miesi璚y powr鏂i. W rzeczywisto軼i nie powr鏂i nigdy.

Konsekwencje post瘼ku kr鏊a
Przebywaj帷y w Krakowie ministrowie i senatorowie ma這polscy zawiadomili o wyje寮zie kr鏊a Wielkopolan i Litwin闚. Prymas zwo豉 na koniec sierpnia sejm. Prawie wszyscy senatorowie byli pocz徠kowo przeciwni og這szeniu bezkr鏊ewia i nowej elekcji, natomiast wi瘯szo嗆 pos堯w uwa瘸豉, 瞠 potajemny wyjazd Henryka uwalnia poddanych od zobowi您a wobec monarchy i pozwala na wyb鏎 nowego. W wyniku d逝gich dyskusji napisano list do kr鏊a, wyznaczaj帷 mu jako ostateczny termin powrotu do kraju maj 1575 r. Zapowiedziano jednocze郾ie, 瞠 w razie niedotrzymania tego terminu Henryk utraci tron.

W kraju mia造 dzia豉 do tego czasu konfederacje szlacheckie i kapturowe, podobnie jak w czasie poprzedniego bezkr鏊ewia. Henryk Walezy nie spe軟i obietnicy powrotu, uznano wi璚 tron za pusty i zapowiedziano now elekcj.

Nie nale篡 dziwi si Walezemu; tron francuski by dla niego o wiele bardziej atrakcyjny ni polski. Nale篡 pami皻a, 瞠 w 闚czesnym okresie szlacht francusk stanowi這 jedynie 3% populacji pa雟twa. Dla por闚nania, w Polsce - 17% (wed逝g innych w Polsce by這 8-10% szlachty).

Zderzenie kultur
Kr鏒kotrwa貫 panowanie Henryka Walezego na Wawelu by這 prawdziwym zderzeniem cywilizacyjnym pomi璠zy rzeczywisto軼i polsk a francusk. M這dego kr鏊a i jego francusk 鈍it dziwi造 urz康zane przez polskich poddanych pijatyki, rozczarowa這 ub鏀two polskich wsi i surowy klimat kraju. Polacy natomiast uwa瘸li Francuz闚 za zniewie軼ia造ch, w豉dcy mieli za z貫 cudzoziemskie stroje i zami這wanie do bi簑terii.

Co ciekawe, pod wieloma wzgl璠ami 闚czesna Polska wyprzedza豉 Francj. W豉郾ie na Wawelu Walezy po raz pierwszy zobaczy wychodki, z kt鏎ych nieczysto軼i odprowadzano poza zamkowe mury, i po powrocie do Francji nakaza zbudowanie takich urz康ze w Luwrze i innych pa豉cach. Min窸o jednak sporo czasu, zanim francuscy panowie i dworzanie przyzwyczaili si do tej nowinki technicznej, zaprzestaj帷 za豉twiania swoich potrzeb fizjologicznych do komink闚 i zamkowych sieni. Tak samo sprawa wygl康a豉 z 豉幡i (wanna i kurki z ciep陰 i zimn wod), a tak瞠 widelcem - tych wynalazk闚 Francuzi r闚nie nie znali.

Henryk Walezy we Francji jako kr鏊 Francji Henri III
Henryk wr鏂i do Francji w trakcie trwania kolejnej wojny religijnej (1574 - 1576). 11 lutego 1575 r. Henryk zosta koronowany w Reims na kr鏊a Francji. Dwa dni p騧niej po郵ubi Ludwik Lotary雟k (30 kwietnia 1553 - 29 stycznia 1601), c鏎k Miko豉ja Lotary雟kiego, ksi璚ia de Mercœur, i Ma貪orzaty, c鏎ki Jana III, hrabiego d'Egmont. Nie maj帷 pieni璠zy na kontynuacj wojny, musia p鎩嗆 na szerokie ust瘼stwa wobec hugenot闚.

Pot瘼i wydarzenia, kt鏎e mia造 miejsce w czasie nocy 鈍. Bart這mieja sprzed dw鏂h lat oraz zawar w 1576 r. traktat pokojowy, w kt鏎ym hugenoci uzyskali przyzwolenie na swobod wiary i na udzia w parlamentach prowincji. Faktycznie wiele miast hugenockich uzyska這 wtedy niezawis這嗆 od w豉dzy kr鏊ewskiej. Oburzeni tymi ust瘼stwami katolicy powo豉li zbrojn Lig Katolick, z zamiarem obalenia Henryka III i kontynuowania walki z hugenotami.

Na czele wspomnianej Ligi Katolickiej stan瘭i dwaj bracia Gwizjusze, ksi捫 Henryk I de Guise i Ludwik II kardyna de Guise. W 1577 r. wybuch豉 wi璚 sz鏀ta ju, religijna wojna domowa, kt鏎a trwa豉 trzy lata. Protestanci stawiali zbrojny op鏎, a ich wojskami dowodzi, ocala造 z rzezi w czasie Nocy 鈍. Bart這mieja, kr鏊 Nawarry - Henryk Burbon. Zako鎍zy豉 si ona traktatem w Fleix.

W 1584 r. zmar bezpotomnie m這dszy brat Henryka, Franciszek Herkules d'Anjou. Sam Henryk III r闚nie by bezdzietny, ponadto wykazywa kobiece cechy i lubi okazyjnie podczas bal闚 przebiera si za kobiety.

Jego zachowanie, ale tak瞠 stroje, fryzury i bi簑teria (Walezy uwa瘸, 瞠 w豉dca powinien podkre郵a swoje miejsce w hierarchii) szokowa造 wsp馧czesnych mu ludzi i do dzi przetrwa pogl康 o jego homoseksualizmie zwanym w闚czas sodomi. Jednak pogl康 ten znajduje potwierdzenie jedynie w publikacjach op豉canych w czasach Walezego przez niech皻nych mu Gwizjuszy lub przekazach, wrogo nastawionych wobec Francji, dyplomat闚. Jego rzekomy homoseksualizm jest trudny do obrony wobec znanych fakt闚 jego romans闚 (mi這嗆 do Marii de Clèves) oraz powtarzanej na dworach informacji o przebytych w m這do軼i chorobach wenerycznych. Badacze nie wykluczaj sk這nno軼i Henryka do obu p販i (inaczej m闚i帷 by biseksualist) i wspominaj帷 o jego matce, Katarzynie Medycejskiej, m闚i o freudowskiej matce kastruj帷ej.

Po 鄉ierci ksi璚ia Andegawenii tron Francji - zgodnie z prawem salickim - winien przypa嗆 najbli窺zemu krewnemu Henryka III w linii m瘰kiej. By nim, cho bardzo dalekim (21 stopie pokrewie雟twa), Henryk z Nawarry, w鏚z hugenot闚.

Perspektywa obj璚ia francuskiego tronu przez protestanta zaktywizowa豉 Lig Katolick, kt鏎ej poparcia finansowego i militarnego udziela kr鏊 Hiszpanii Filip II oraz moralnego papie Sykstus V, kt鏎y rzuci kl徠w na kr鏊a Nawarry. W 1585 r. rozpocz窸a si wi璚 kolejna wojna religijna, zwana popularnie "wojn trzech Henryk闚" (Henryka III, Henryka z Nawarry i Henryka de Guise). Henryk z Nawarry odnosi liczne sukcesy militarne, a poparcia udziela豉 mu kr鏊owa angielska El瘺ieta i protestanccy ksi捫皻a niemieccy. Kr鏊 Henryk III stara si o doprowadzenie do pokoju.

12 maja 1588 r. zawsze ultrakatolicki Pary zbuntowa si przeciwko swojemu kr鏊owi. Henryk III uciek z miasta do kt鏎ego wkroczy entuzjastycznie witany ksi捫 de Guise. Henryk III przeni鏀 si do Blois, gdzie zwo豉 Stany Generalne. Przyby na nie r闚nie ksi捫 de Guise. 23 grudnia zosta zamordowany kiedy szed na posiedzenie rady kr鏊ewskiej. 24 grudnia 軼i皻o jego brata, kardyna豉 Ludwika. Krok ten spowodowa odwr鏂enie si katolickiej cz窷ci Francji od Henryka, kt鏎y w tej sytuacji wykona wielk wolt polityczn i zawar przymierze z Henrykiem z Nawarry (kwiecie 1589 r.). Na wie嗆 o tym papie Sykstus V rzuci kl徠w na Henryka.

妃ier
Posi趾owany przez kr鏊a Nawarry Henryk III rozpocz掖 obl篹enie niepokornego Pary瘸. W 鈔od, 1 sierpnia 1589 r., dominikanin Jacques Cl幦ent poprosi o audiencj u kr鏊a. Kr鏊 przebywa w闚czas w Saint-Cloud, sk康 kierowa obl篹eniem. Zakonnik twierdzi, 瞠 ma wa積e informacje, wi璚 zaprowadzono go do Henryka, kt鏎y w豉郾ie siedzia na sedesie. Mnich przykl瘯n掖 przed kr鏊em i poda mu list, a kiedy Henryk zacz掖 czyta, zada mu cios no瞠m w podbrzusze. Pod造 mnich, zabi mnie! - krzykn掖 Henryk wci庵aj帷 n騜 z rany. Zdo豉 jeszcze skaleczy zamachowca w czo這. Dominikanina zad寫ano mieczami, a cia這 wyrzucono przez okno.

Kr鏊a natychmiast po這穎no na 堯磬u. Wezwani medycy w這篡li wn皻rzno軼i z powrotem do cia豉 i zrobili Henrykowi lewatyw. Wkr鏒ce zosta豉 ona wydalona przez ran, co uznano za dobry znak. Nastr鎩 Henryka poprawi si, ale kilka godzin p騧niej dosta silnej gor帷zki i zrozumia, 瞠 zbli瘸 si 鄉ier. W obecno軼i 鈍iadk闚 wyznaczy Henryka z Nawarry na swojego nast瘼c. W nocy poprosi o ostatnie sakramenty. Spowiednik zapyta go czy wybacza swoim wrogom, tak瞠 tym, kt鏎zy nas豉li na niego morderc. Im r闚nie wybaczam i prosz Boga, aby zechcia im odpu軼i winy, tak jak chcia豚ym, by odpu軼i moje - odpowiedzia kr鏊. Prze瞠gna si dwa razy i zmar o godzinie trzeciej nad ranem.

Zabalsamowane cia這 Henryka pochowano tymczasowo w Compiègne, w opactwie Saint-Cornille. Urn z sercem Henryka zamurowano przed g堯wnym o速arzem ko軼io豉 w Saint-Cloud. Kiedy nasta pok鎩 Henryk pozosta jednak w Compiègne. Nowy kr鏊, Henryk IV Burbon, nie przeni鏀 go do bazyliki Saint Denis, gdy przepowiedziano mu, 瞠 spocznie w tej samej bazylice tydzie po Henryku III. Przenosiny cia豉 ostatniego Walezjusza na francuskim tronie nast徙i造 dopiero w 1610 r. Kilka tygodni p騧niej Henryk IV zgin掖 z r瘯i zamachowca.

31 grudnia 1578 Henryk Walezy utworzy Order 安i皻ego Ducha - najwy窺ze odznaczenie kr鏊estwa Francji, nazwane tak na pami徠k wybor闚 na kr鏊a Polski i Francji, kt鏎e to wydarzenia mia造 miejsce w dniu Zes豉nia Ducha 安i皻ego.

Henryk w kulturze
Henryk jest jednym z bohater闚 powie軼i Aleksandra Dumasa (ojca) Kr鏊owa Margot. W filmowej adaptacji ksi捫ki z 1994 r. w re篡serii Patrice'a Ch廨eau w posta Henryka wcieli si Pascal Greggory.

廝鏚這: Mennica Polska S.A. / Wikipedia

Dost瘼no嗆: produkt dost瘼ny




 |  Strona g堯wna  |  Nowo軼i  |  O firmie  |  Regulamin  |  Aktualny stan koszyka  |  Kontakt  | 
oprogramowanie Sklepy internetowe

Sklep numizmatyczny - Polskie i zagraniczne monety kolekcjonerskie, banknoty polimerowe
Monety z這te, monety srebrne, monety Kanonizacja Jana Paw豉 II, monety okolicznociowe 5 z
Numizmatyka: Z這to lokacyjne: Z這te sztabki: Abonament numizmatyczny 2015
Skarby Stanis豉wa Augusta, Kanonizacja Jan Pawe II
Sitemap