HomeNowo軼iO firmieRegulaminTw鎩 koszykKontakt
Sklep numizmatyczny zaprasza, 21 pa寮ziernika 2018 r. U篡tkownicy online: 84
Pole znajonemu  |  Dodaj do ulubionych
Nowo軼i
1 $, Psy - Chihuahua, 2014
Mennica Polska: Numizmatyka
Cena brutto: 249.00 PLN

50 z, Skarby Stanis豉wa Augusta - Zygmunt II August, 2017
NBP - srebrne monety
Cena brutto: 720.00 PLN

2 z, Kanonizacja Jana Paw豉 II 17 kwietnia 2014 r., 2014
NBP - monety Nordic Gold
Cena brutto: 4.00 PLN


Informacje
Plan emisyjny monet
i banknotów w 2018 roku:


Polska Reprezentacja Olimpijska PyeongChang
- 200 zł, 10 zł

Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni August Emil Fieldorf „Nil”
- 10 zł

Wielcy polscy ekonomiści
Fryderyk Skarbek
- 10zł

Moneta okolicznościowa z napisem 100-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości
- 5 zł

Polskie Termopile - Hodów
- 10 zł

100-lecie czynu zbrojnego Polonii amerykańskiej
- 10 zł

Skarby Stanisława Augusta
Henryk Walezy
- 500 zł, 50 zł

Historia monety polskiej boratynka, tymf Jana Kazimierza
- 20 zł

760-lecie Towarzystwa Strzeleckiego Bractwa Kurkowego
w Krakowie
- 10 zł

100-lecie powstania Gimnazjum
i Liceum im. Stefana Batorego
w Warszawie
- 10 zł

POLONIA RESTITUTA
- 10 zł

125-lecie działalności Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie
- 10 zł

Niepodległość
- 20 zł (banknot kolekcjonerski)

Stulecie odzyskania przez Polskę niepodległości – Ignacy Jan Paderewski
- 100 zł, 10 zł

100. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości
- 1 zł, 2018 zł, 100 zł

Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni – Hieronim Dekutowski „Zapora”
- 10 zł

100. rocznica wybuchu Powstania Wielkopolskiego
- 200 zł, 10 zł

Wiadomo軼i

Emisje NBP
Emisja monet NBP 2018

Emisja monet NBP 2017

Emisja monet NBP 2016

Emisja monet NBP 2015

Emisja monet NBP 2014

Emisja monet NBP 2013

Emisja monet NBP 2012

Emisja monet NBP 2011

Emisja monet NBP 2010

Emisja monet NBP 2009

Emisja monet NBP 2008

Emisja monet NBP 2007

Emisje monet NBP 1995 - 2006


 
10 z, Historia Jazdy Polskiej - U豉n II Rzeczypospolitej, 2011
Nazwa Cena brutto
10 z, Historia Jazdy Polskiej - U豉n II Rzeczypospolitej, 2011
109.00 PLN

Producent: NBP - srebrne monety

ID: 1647

Seria: Historia Jazdy Polskiej

Stan zachowania monety:
I (menniczy)
Nomina: 10 z
Srebro: Ag 925
Techniki dodatkowe: kszta速 prostok徠a (klipa)

Stempel:
lustrzany
Wymiary:
32,00 mm x 22,4 mm
Waga: 14,14 g
Wielko嗆 emisji:
50 000 szt.
Cena emisyjna NBP: 94 z
Data emisji monet: 15.07.2011 r.
W zestawie: srebrna moneta w kapsule ochronnej, folder emisyjny

Srebrna moneta kolekcjonerska - pi徠a, a zarazem ostatnia z serii "Historia Jazdy Polskiej", uwieczniaj帷ej szlachetnych rycerzy i histori polskiej wojskowo軼i.

Oddanie ho責u kawalerii polskiej od zarania pa雟twa polskiego a po desperackie dni w 1939 roku.

  • Awers: wzd逝 lewej kraw璠zi monety napis: RZECZPOSPOLITA. Wzd逝 g鏎nej kraw璠zi monety napis: POLSKA. Z prawej strony, u g鏎y, napis: 10/Z. Centralnie, na tle zarys闚 stylizowanych wizerunk闚 koni, wizerunek or豉 ustalony dla god豉 Rzeczypospolitej Polskiej. Poni瞠j or豉 stylizowane wizerunki element闚 uzbrojenia i wyposa瞠nia u豉na: lanc, szabli, karabinka oraz siod豉. Poni瞠j oznaczenie roku emisji: 2011. Pod lew 豉p or豉 znak mennicy: MW.
  • Rewers: wzd逝 lewej kraw璠zi monety, u g鏎y, napis: UxN II. Wzd逝 prawej kraw璠zi monety napis: RZECZYPOSPOLITEJ. Centralnie, stylizowany wizerunek trzymaj帷ego szabl u豉na na koniu. Powy瞠j stylizowane wizerunki: fragmentu szabli z napisem „Honor i Ojczyzna” oraz fragmentu szabli z r瘯oje軼i.

U豉n- 穎軟ierz jazdy lekkiej uzbrojonej w lance, szable oraz bro paln, charakterystycznej g堯wnie dla kawalerii polskiej.

I Rzeczpospolita

Jazda ta tradycjami wywodzi si od Mongo堯w i Tatar闚, u kt鏎ych ogh豉n albo u豉n oznacza m這dzie鎍a, junaka. Wed逝g Piotra Borawskiego s這wo u豉n by這 te tytu貫m przys逝guj帷ego arystokracji. Arystokracja spokrewniona z rodem Czingis-chana nosi豉 tytu So速an.

Od ko鎍a XIV w. przedstawiciele owych rod闚 arystokratycznych osiedlali si w Wielkim Ksi瘰twie Litewskim, cz瘰to zachowuj帷 ten瞠 tytu. Jedna z ga喚zi rodu Assa鎍zukowicz闚 przekszta販i豉 ten tytu w nazwisko - U豉n.


Pu趾 Aleksandra U豉na (8 chor庵wi) stan掖 po stronie Augusta II w czasie wojny domowej 1715-1716, w nagrod za wierno嗆 w 1717 monarcha przeni鏀 pu趾 ze s逝瘺y koronnej na 穎責 w armii saskiej. Po 鄉ierci U豉na dow鏚c pu趾u zosta Czymbaj Murza Rudnicki a p騧niej J霩efa Bielaka, ale pu趾 nazywano nadal wojskiem u豉nowy. Podczas wojny o austriack sukcesj (1740-1748) i podczas wojny siedmioletniej (1756-1763) wszystkie pu趾i jazdy tatarskiej, z這穎ne z tatarskich mieszka鎍闚 Wielkiego Ksi瘰twa Litewskiego uzbrojonych w lance, szable oraz kr鏒k bro paln, zacz皻o nazywa u豉nami.

Chocia Rzeczpospolita w wojnie siedmioletniej nie bra豉 udzia逝 b璠帷 neutralna, to jednak dwa pu趾i u豉雟kie (jazdy tatarskiej) genera豉 Czymbaja Murzy Rudnickiego oraz pu趾ownika Samuela Mustafy Koryckiego bra造 udzia w tej瞠 wojnie, dzielnie walcz帷 na polach Niemiec oraz Czech. Tatarzy Litewscy nieodrodnie s zwi您ani z polsk tradycj u豉雟k a do jej ko鎍a, daj帷 Ojczy幡ie tak znakomitych u豉n闚 jak J霩ef Bielak, Aleksander Mustafa Korycki, Samuel U豉n, Joachim Murza Korycki, oraz Aleksander Jeljaszewicz.

Kr鏊 Stanis豉w August Poniatowski za這篡 pu趾 u豉n闚 kr鏊ewskich jako cz窷 swojej gwardii przybocznej, nosz帷ych rogatywki, kurtki z wy這gami, spodnie z lampasami, uzbrojonych w lance, pistolety oraz szable. Te elementy umundurowania i uzbrojenia sta造 si tradycyjnie charakterystyczne dla tej formacji. Pod koniec XVIII w. w armiach pa雟tw zaborczych, Austrii, Prus i Rosji, zacz窸y pojawia si pu趾i u豉雟kie wzorowane na polskich u豉nach.

W okresie wojen napoleo雟kich polscy u豉ni na s逝瘺ie francuskiej (u豉ni Legion闚 Polskich we W這szech oraz p騧niej u豉ni Legii Nadwi郵a雟kiej) rozpowszechnili str鎩 u豉雟ki w Europie, gdzie powsta造 formacje lansjer闚 umundurowane oraz uzbrojone na polski wz鏎. Do kraj闚, w kt鏎ych pojawi造 si tego rodzaju jednostki, zaliczy mo積a: Wielk Brytani, Rzesz (od 1870 Niemcy) Francj, Hiszpani, W這chy i kilka pa雟tw po逝dniowoameryka雟kich. Od 1795 Prusy posiada造 s造nny pu趾 Towarzyszy, kt鏎ego zal捫kiem by pu趾 Tatar闚 litewskich pod dow鏚ztwem Janusza Murzy Tuhan-Baranowskiego.

Rozbiory i zabory

Pu趾i u豉雟kie dzielnie stawa造 w wojnie polsko-rosyjskiej 1792, oraz w powstaniu ko軼iuszkowskim w 1794, kt鏎 notabene rozpocz掖 marsz I Wielkopolskiej Brygady Kawalerii Narodowej brygadiera Antoniego Madali雟kiego. Po powstaniu Ksi瘰twa Warszawskiego i zako鎍zeniu kampanii w 1807 wi瘯szo嗆 oficer闚 oraz 穎軟ierzy pu趾u Towarzyszy przesz豉 na s逝瘺 polsk. W czasie Ksi瘰twa Warszawskiego stworzono 10 pu趾闚 u豉雟kich w ci庵u 5 lat (1807-1812), a po zaj璚iu Litwy przez Napoleona stworzono kolejne pu趾i u豉雟kie na Litwie, kt鏎e dosta造 numeracj wed逝g pu趾闚 kawalerii Ksi瘰twa Warszawskiego.

W armii Kr鏊estwa Kongresowego powsta造 r闚nie 4 pu趾i u豉雟kie wchodz帷e w sk豉d u豉雟kiej dywizji kawalerii ze sztabem w Lublinie. W czasie powstania listopadowego i styczniowego formacje u豉n闚 by造 obecne w armiach oraz oddzia豉ch powsta鎍zych. I Brygada Legion闚 Polskich Komendanta J霩efa Pi連udskiego jako pierwsza posiada豉 formacj u豉雟k wzorowan na U豉nach Nadwi郵a雟kich pod dow鏚ztwem W豉dys豉wa Beliny-Pra禦owskiego tzw. u豉ni Beliny.

U豉ni Beliny jako pierwszy oddzia Legion闚 Pi連udskiego - Wojska Polskiego wkroczyli z zaboru austriackiego do okupowanego przez Rosjan Kr鏊estwa Polskiego w 1914. U豉ni Legion闚 brali udzia w walkach I wojny 鈍iatowej, wykonuj帷 s造nn szar輳 na okopane za drutami kolczastymi pu趾i rosyjskie pod Rokitn pod dow鏚ztwem rotmistrza Dunina-W御owicza 15 czerwca 1915. W polskich formacjach w armii rosyjskiej walczy pu趾 u豉n闚, znany p騧niej jako pierwszy, kt鏎y pod dow鏚ztwem p趾. Boles豉wa Mo軼ickiego ws豉wi si obron Stanis豉wowa przed maruderami rosyjskimi oraz s造nn szar膨 na bataliony niemieckie oraz austriackie pod Krechowcami 24 lipca 1918. Inny zal捫ek przysz貫go pu趾u 6 ws豉wi si szar膨 pod Kaniowem przeciwko oddzia這m armii niemieckiej ale II Korpus Polski genera豉 Hallera bitw t przegra 11 maja 1918.

II Rzeczpospolita

W 1918 r. w odrodzonym pa雟twie polskim, w tworzonym w豉郾ie Wojsku Polskim powo豉no pu趾i u豉雟kie, zachowuj帷 rogatywk oraz lance. Podobne jednostki istnia造 te w armii Hallera oraz armii powstania wielkopolskiego. Opr鏂z pu趾闚 u豉雟kich, wywodz帷ych si z jednostek polskich utworzonych w Rosji, kawalerii wielkopolskiej lub nowo formowanych ju w Polsce, utworzono trzy pu趾i szwole瞠r闚, wywodz帷e si z jazdy Legion闚 Polskich oraz 10 pu趾闚 strzelc闚 konnych, nazywanych pocz徠kowo te dragonami, utworzonych g堯wnie z jednostek armii polskiej we Francji.

Te trzy formacje kawalerii r騜ni造 si jedynie tradycjami i elementami umundurowania; najliczniejsze by造 pu趾i u豉n闚, kt鏎ym to mianem mylnie i w uproszczeniu okre郵a si czasami ca陰 polsk kawaleri przedwojenn. Wszystkie te formacje kawalerii u篡wa造 karabink闚, szabel i lanc. Pu趾i kawalerii polskiej walczy造 o odradzaj帷e si pa雟two polskie w latach 1918-1921. U豉ni 14 pu趾u kawalerii rozstrzygn窸y trzydniow bitw z armi ukrai雟k pod Jaz這wcem 13 lipca 1919.

U豉ni oraz szwole瞠rowie drugiej dywizji jazdy p趾. Juliusza R鏔mla byli g堯wnymi aktorami ostatniej wielkiej bitwy kawalerii w historii wojskowo軼i pod Komarowem, gdzie pokonali 2 dywizje s造nnej z dzielno軼i oraz okrucie雟tw "Konarmi" (1 Armia Konna) Siemona Budionnego 31 sierpnia 1920.

Przed II wojn 鈍iatow w Wojsku Polskim istnia這 27 pu趾闚 u豉n闚, 10 pu趾闚 strzelc闚 konnych i 3 pu趾i szwole瞠r闚. W kampanii wrze郾iowej, wbrew obiegowym opiniom oddzia造 te nie szar穎wa造 samob鎩czo na niemieckie czo貪i, lecz stanowi造 ca趾iem skuteczne si造, kt鏎e potrafi造 si szybko przemieszcza, oskrzydla przeciwnika i cz瘰to lepiej sobie radzi w chaosie walk ni oddzia造 piesze.

Regulamin dzia豉 kawalerii przewidywa jako podstawowy rodzaj walki walk pieszo, podobnie jak piechota z wykorzystaniem karabink闚 i broni maszynowej, a jedynie przemieszczanie si konno, niemniej jednak dochodzi這 do kilku przypadk闚 szar konnych przeciw piechocie wroga, przynosz帷ych na og馧 dobre rezultaty. We wrze郾iu 1939 u豉ni szar穎wali pod Krojantami, Ka逝szynem, Maliszewem, W鏊k W璕low, Krasnobrodem i Lubaczowem.

II wojna 鈍iatowa

Podczas dalszych walk II wojny 鈍iatowej, w Wojsku Polskim na Zachodzie nadal funkcjonowa造 oddzia造 nazywane tradycyjnie u豉nami, lecz na og馧 b璠帷e ju oddzia豉mi pancernymi, u篡waj帷ymi czo貪闚 lub samochod闚 pancernych i jedynie odwo逝j帷ymi si do tradycji kawaleryjskich. Jedynie Pu趾 U豉n闚 Karpackich w pocz徠kowym okresie swojego istnienia w latach 1940-1941 u篡wa koni, lecz nie bra na nich udzia逝 w walkach.

W okupowanym przez Niemcy oraz Sowiet闚 kraju pierwszym oddzia貫m partyzanckim by oddzia mjr. Henryka Dobrza雟kiego - Hubala, dzia豉j帷y do 鄉ierci dow鏚cy wiosn 1940. Oddzia造 kawalerii u篡wane by造 na ma陰 skal jedynie w partyzantce prowadzonej g堯wnie przez Armi Krajow. Praktyczne znaczenie tego rodzaju oddzia堯w wraz z rozwojem techniki wojskowej stopniowo jednak mala這. Mimo to, w 1943 w nowo formowanym Ludowym Wojsku Polskim utworzono trzy konne pu趾i u豉n闚, kt鏎e walczy造 na terenie Polski i Niemiec w sk豉dzie 1 Warszawskiej Samodzielnej Brygady Kawalerii.

Ludowe Wojsko Polskie

Po zako鎍zeniu Drugiej wojny 鈍iatowej, rz康 komunistyczny Bieruta nakaza rozwi您anie wszystkich pu趾闚 kawalerii w 1949 r., przerywaj帷 tym samym nasz tradycj u豉雟k oraz kawaleryjsk. Jednym z rezultat闚 tej decyzji by這 za豉manie si polskiego je寮ziectwa (wyj徠ek to z這ty medal olimpijski legionisty Kowalczyka w Moskwie 1980).

III Rzeczpospolita

Dopiero po upadku PRL oraz stopniowym odradzaniu si polskich tradycji u豉雟ko-kawaleryjskich od pocz徠ku lat 90. r騜ne jednostki Wojska Polskiego, czy to pancerne, czy zmechanizowane oraz aeromobilne, zacz窸y wraca do tradycji nazewniczej pu趾闚 u豉雟kich. Powsta貫 w 1996 r. Stowarzyszenie Szwadron Jazdy RP doprowadzi這 do powo豉nia w 2000 r. Szwadronu Kawalerii Wojska Polskiego kontynuuj帷ego tradycje u豉雟kie w mundurze oraz uzbrojeniu. Rozwijaj si te stowarzyszenia skupiaj帷e pasjonat闚 kawalerii takie jak Stowarzyszenie Mi這郾ik闚 Barwy i Tradycji 11 Pu趾u U豉n闚 Legionowych im. Edwarda Rydza 妃ig貫go - Marsza趾a Polski lub Szwadron Niepo這mice w barwach 8 Pu趾u U豉n闚 Ksi璚ia J霩efa Poniatowskiego.

S豉wni u豉ni:
J霩ef Bielak, Jan Kozietulski, Henryk Dobrza雟ki, W豉dys豉w Belina-Pra禦owski, Boles豉w Wieniawa-D逝goszowski, Witold Piasecki, W豉dys豉w Anders.


Bibliografia

* Piotr Borawski, Tatarzy w Dawnej Rzeczypospolitej, Warszawa 1986
* Bronis豉w Gembarzewski, 皋軟ierz Polski, tom 2 – 1697-1795, Warszawa 1960
* Bohdan Kr鏊ikowski, U豉雟kie Lato, Lublin 1999
* Ksi璕a Jazdy Polskiej, reprint wydania z 1938 roku wyd. Bellona, Warszawa 1993
* Janusz Pieka趾iewicz, Wojna kawalerii 1939-1945, Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2003, ISBN 83-7250-074-6

廝鏚這: NBP / Mennica Polska / Wikipedia

Dost瘼no嗆: produkt dost瘼ny




 |  Strona g堯wna  |  Nowo軼i  |  O firmie  |  Regulamin  |  Aktualny stan koszyka  |  Kontakt  | 
oprogramowanie Sklepy internetowe

Sklep numizmatyczny - Polskie i zagraniczne monety kolekcjonerskie, banknoty polimerowe
Monety z這te, monety srebrne, monety Kanonizacja Jana Paw豉 II, monety okolicznociowe 5 z
Numizmatyka: Z這to lokacyjne: Z這te sztabki: Abonament numizmatyczny 2015
Skarby Stanis豉wa Augusta, Kanonizacja Jan Pawe II
Sitemap