HomeNowo軼iO firmieRegulaminTw鎩 koszykKontakt
Sklep numizmatyczny zaprasza, 17 wrze郾ia 2019 r. U篡tkownicy online: 23
Pole znajonemu  |  Dodaj do ulubionych
Nowo軼i
1 $, "Utracone dzie豉 sztuki" - Pi瘯na Madonna z Torunia, 2014
Mennica Polska: Numizmatyka
Cena brutto: 339.00 PLN

20 z, Historia monety polskiej - 100 dukat闚 Zygmunta III, 2017
NBP - srebrne monety
Cena brutto: 185.00 PLN

10 z, Wykl璚i przez komunistow 穎軟ierze niez這mni - Hieronim Dekutowski "Zapora", 2018
NBP - srebrne monety
Cena brutto: 134.90 PLN


Informacje
Plan emisyjny monet
i banknotów w 2018 roku:


Polska Reprezentacja Olimpijska PyeongChang
- 200 zł, 10 zł

Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni August Emil Fieldorf „Nil”
- 10 zł

Wielcy polscy ekonomiści
Fryderyk Skarbek
- 10zł

Moneta okolicznościowa z napisem 100-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości
- 5 zł

Polskie Termopile - Hodów
- 10 zł

100-lecie czynu zbrojnego Polonii amerykańskiej
- 10 zł

Skarby Stanisława Augusta
Henryk Walezy
- 500 zł, 50 zł

Historia monety polskiej boratynka, tymf Jana Kazimierza
- 20 zł

760-lecie Towarzystwa Strzeleckiego Bractwa Kurkowego
w Krakowie
- 10 zł

100-lecie powstania Gimnazjum
i Liceum im. Stefana Batorego
w Warszawie
- 10 zł

POLONIA RESTITUTA
- 10 zł

125-lecie działalności Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie
- 10 zł

Niepodległość
- 20 zł (banknot kolekcjonerski)

Stulecie odzyskania przez Polskę niepodległości – Ignacy Jan Paderewski
- 100 zł, 10 zł

100. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości
- 1 zł, 2018 zł, 100 zł

Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni – Hieronim Dekutowski „Zapora”
- 10 zł

100. rocznica wybuchu Powstania Wielkopolskiego
- 200 zł, 10 zł

Wiadomo軼i

Emisje NBP
Emisja monet NBP 2018

Emisja monet NBP 2017

Emisja monet NBP 2016

Emisja monet NBP 2015

Emisja monet NBP 2014

Emisja monet NBP 2013

Emisja monet NBP 2012

Emisja monet NBP 2011

Emisja monet NBP 2010

Emisja monet NBP 2009

Emisja monet NBP 2008

Emisja monet NBP 2007

Emisje monet NBP 1995 - 2006


 
2 z, Historia Jazdy Polskiej - U豉n II Rzeczypospolitej, 2011
Nazwa Cena brutto
2 z, Historia Jazdy Polskiej - U豉n II Rzeczypospolitej, 2011
5.00 PLN

Producent: NBP - monety Nordic Gold

ID: 1648

Moneta obiegowa 2 z - Historia Jazdy Polskiej - U豉n II Rzeczypospolitej, 2011

Nomina: 2 z
Metal: stop CuAl5Zn5Sn1
Stempel: zwyk造
字ednica: 27,00 mm
Waga: 8,15 g
Wielko嗆 emisji: 1.000.000 szt.
Projektant
awersu monety: Ewa Tyc-Karpi雟ka
Projektant rewersu monety: Robert Kotowicz  
Data emisji monet w NBP: 15.07.2011 r.

U豉n II Rzeczypospolitej - ostatnia, pi徠a moneta Nordic Gold z serii uwieczniaj帷ej szlachetnych rycerzy i histori polskiej wojskowo軼i.

Oddanie ho責u kawalerii polskiej od zarania pa雟twa polskiego a po desperackie dni w 1939 roku.

  • Awers: wizerunek or豉 ustalony dla god豉 Rzeczypospolitej Polskiej. Po bokach or豉 oznaczenie roku emisji: 20-11, pod or貫m napis: Z 2 Z. W otoku napis: RZECZPOSPOLITA POLSKA, poprzedzony oraz zako鎍zony sze軼ioma pere趾ami. Pod lew 豉p or豉 znak mennicy: M/W.
  • Rewers: centralnie, na tle stylizowanego proporca, stylizowany wizerunek trzymaj帷ego lanc u豉na na koniu. U g鏎y p馧kolem napis: UxN II RZECZYPOSPOLITEJ.

  • Na boku:o鄉iokrotnie powt鏎zony napis: NBP, co drugi odwr鏂ony o 180 stopni, rozdzielony gwiazdkami.

*****

UxN II RZECZYPOSPOLITEJ

W si豉ch zbrojnych II Rzeczypospolitej kawaleria by豉 jednym z trzech g堯wnych, obok piechoty i artylerii, rodzaj闚 wojska.

Jej pocz徠ki zwi您ane s z odrodzeniem pa雟twa polskiego jesieni 1918 r. Pierwsze oddzia造 jazdy zosta造 sformowane na bazie polskich jednostek walcz帷ych na frontach I wojny 鈍iatowej. Formalnie jazda dzieli豉 si na pu趾i u豉n闚, pu趾i szwole瞠r闚 (nawi您uj帷e do tradycji Legion闚 Polskich) oraz pu趾i strzelc闚 konnych.

W latach 1918–1921 jazda bra豉 czynny udzia w walkach o ustalenie granic pa雟twa polskiego.

W czasie wojny polsko–bolszewickiej odnios豉 wiele sukces闚, m.in. 31 sierpnia 1920 r. pod Komarowem, w ostatniej wielkiej bitwie kawaleryjskiej w 鈍iatowej historii wojskowo軼i, pokona豉 oddzia造 1 Armii Konnej Siemiona Budionnego.

Kawaleria by豉 wojskiem przemieszczaj帷ym si konno, ale walcz帷ym w szyku pieszym. Ko by jedynie 鈔odkiem lokomocji – w mi璠zywojennej Polsce motoryzacja dopiero si rozwija豉, a drogi by造 w z造m stanie.

Na podstawowe uzbrojenie kawalerzysty sk豉da造 si karabinek oraz szabla. Podczas uroczystych wyst徙ie u豉ni wyposa瞠ni byli w lance z proporczykami w barwach swej jednostki.

Pomimo tego, 瞠 byli oni szkoleni we w豉daniu lanc, nie przewidywano u篡cia tej broni w boju. Szabla, b璠帷a wr璚z symboliczn broni polskiego u豉na, tak瞠 mia豉 ju niewielkie walory bojowe, chocia prowadzono prace nad jej udoskonaleniem.

W rezultacie w 1934 r. wprowadzono do uzbrojenia kawalerii ostatni na 鈍iecie opracowan naukowo szabl bojow, kt鏎 produkowano w Hucie Ludwik闚.

Kawaleria, poza uzbrojeniem indywidualnym, dysponowa豉 broni maszynow, karabinami przeciwpancernymi oraz mo寮zierzami i artyleri. W walce mia造 j wspiera samochody pancerne.

W przededniu II wojny 鈍iatowej kawaleria by豉 ju przestarza造m rodzajem wojska. Dlatego te zapocz徠kowano jej motoryzacj – jako pierwsza zosta豉 zreformowana 10 Brygada Kawalerii, kt鏎 podporz康kowano dow鏚cy Broni Pancernej.

We wrze郾iu polscy u豉ni potrafili szybko i sprawnie si przemieszcza podczas star z wrogiem. Toczyli walk pieszo z wykorzystaniem karabin闚 i broni maszynowej, u篡waj帷 koni jako 鈔odka transportu. Dosz這 jednak do kilku szar na wojska niemieckie – m.in. pod Krojantmi, W鏊k W璕low i Krasnobrodem.

廝鏚這 tekstu: fragment tekstu z folderu emisyjnego Narodowego Banku Polskiego

autor tekstu: Witold G喚bowicz z Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie


******

U豉n - 穎軟ierz jazdy lekkiej uzbrojonej w lance, szable oraz bro paln, charakterystycznej g堯wnie dla kawalerii polskiej.

I Rzeczpospolita

Jazda ta tradycjami wywodzi si od Mongo堯w i Tatar闚, u kt鏎ych ogh豉n albo u豉n oznacza m這dzie鎍a, junaka. Wed逝g Piotra Borawskiego s這wo u豉n by這 te tytu貫m przys逝guj帷ego arystokracji. Arystokracja spokrewniona z rodem Czingis-chana nosi豉 tytu So速an.

Od ko鎍a XIV w. przedstawiciele owych rod闚 arystokratycznych osiedlali si w Wielkim Ksi瘰twie Litewskim, cz瘰to zachowuj帷 ten瞠 tytu. Jedna z ga喚zi rodu Assa鎍zukowicz闚 przekszta販i豉 ten tytu w nazwisko - U豉n.

Pu趾 Aleksandra U豉na (8 chor庵wi) stan掖 po stronie Augusta II w czasie wojny domowej 1715-1716, w nagrod za wierno嗆 w 1717 monarcha przeni鏀 pu趾 ze s逝瘺y koronnej na 穎責 w armii saskiej. Po 鄉ierci U豉na dow鏚c pu趾u zosta Czymbaj Murza Rudnicki a p騧niej J霩efa Bielaka, ale pu趾 nazywano nadal wojskiem u豉nowy.

Podczas wojny o austriack sukcesj (1740-1748) i podczas wojny siedmioletniej (1756-1763) wszystkie pu趾i jazdy tatarskiej, z這穎ne z tatarskich mieszka鎍闚 Wielkiego Ksi瘰twa Litewskiego uzbrojonych w lance, szable oraz kr鏒k bro paln, zacz皻o nazywa u豉nami.

Chocia Rzeczpospolita w wojnie siedmioletniej nie bra豉 udzia逝 b璠帷 neutralna, to jednak dwa pu趾i u豉雟kie (jazdy tatarskiej) genera豉 Czymbaja Murzy Rudnickiego oraz pu趾ownika Samuela Mustafy Koryckiego bra造 udzia w tej瞠 wojnie, dzielnie walcz帷 na polach Niemiec oraz Czech. Tatarzy Litewscy nieodrodnie s zwi您ani z polsk tradycj u豉雟k a do jej ko鎍a, daj帷 Ojczy幡ie tak znakomitych u豉n闚 jak J霩ef Bielak, Aleksander Mustafa Korycki, Samuel U豉n, Joachim Murza Korycki, oraz Aleksander Jeljaszewicz.

Kr鏊 Stanis豉w August Poniatowski za這篡 pu趾 u豉n闚 kr鏊ewskich jako cz窷 swojej gwardii przybocznej, nosz帷ych rogatywki, kurtki z wy這gami, spodnie z lampasami, uzbrojonych w lance, pistolety oraz szable. Te elementy umundurowania i uzbrojenia sta造 si tradycyjnie charakterystyczne dla tej formacji. Pod koniec XVIII w. w armiach pa雟tw zaborczych, Austrii, Prus i Rosji, zacz窸y pojawia si pu趾i u豉雟kie wzorowane na polskich u豉nach.

W okresie wojen napoleo雟kich polscy u豉ni na s逝瘺ie francuskiej (u豉ni Legion闚 Polskich we W這szech oraz p騧niej u豉ni Legii Nadwi郵a雟kiej) rozpowszechnili str鎩 u豉雟ki w Europie, gdzie powsta造 formacje lansjer闚 umundurowane oraz uzbrojone na polski wz鏎. Do kraj闚, w kt鏎ych pojawi造 si tego rodzaju jednostki, zaliczy mo積a: Wielk Brytani, Rzesz (od 1870 Niemcy) Francj, Hiszpani, W這chy i kilka pa雟tw po逝dniowoameryka雟kich. Od 1795 Prusy posiada造 s造nny pu趾 Towarzyszy, kt鏎ego zal捫kiem by pu趾 Tatar闚 litewskich pod dow鏚ztwem Janusza Murzy Tuhan-Baranowskiego.

Rozbiory i zabory

Pu趾i u豉雟kie dzielnie stawa造 w wojnie polsko-rosyjskiej 1792, oraz w powstaniu ko軼iuszkowskim w 1794, kt鏎 notabene rozpocz掖 marsz I Wielkopolskiej Brygady Kawalerii Narodowej brygadiera Antoniego Madali雟kiego. Po powstaniu Ksi瘰twa Warszawskiego i zako鎍zeniu kampanii w 1807 wi瘯szo嗆 oficer闚 oraz 穎軟ierzy pu趾u Towarzyszy przesz豉 na s逝瘺 polsk. W czasie Ksi瘰twa Warszawskiego stworzono 10 pu趾闚 u豉雟kich w ci庵u 5 lat (1807-1812), a po zaj璚iu Litwy przez Napoleona stworzono kolejne pu趾i u豉雟kie na Litwie, kt鏎e dosta造 numeracj wed逝g pu趾闚 kawalerii Ksi瘰twa Warszawskiego.

W armii Kr鏊estwa Kongresowego powsta造 r闚nie 4 pu趾i u豉雟kie wchodz帷e w sk豉d u豉雟kiej dywizji kawalerii ze sztabem w Lublinie. W czasie powstania listopadowego i styczniowego formacje u豉n闚 by造 obecne w armiach oraz oddzia豉ch powsta鎍zych. I Brygada Legion闚 Polskich Komendanta J霩efa Pi連udskiego jako pierwsza posiada豉 formacj u豉雟k wzorowan na U豉nach Nadwi郵a雟kich pod dow鏚ztwem W豉dys豉wa Beliny-Pra禦owskiego tzw. u豉ni Beliny.

U豉ni Beliny jako pierwszy oddzia Legion闚 Pi連udskiego - Wojska Polskiego wkroczyli z zaboru austriackiego do okupowanego przez Rosjan Kr鏊estwa Polskiego w 1914. U豉ni Legion闚 brali udzia w walkach I wojny 鈍iatowej, wykonuj帷 s造nn szar輳 na okopane za drutami kolczastymi pu趾i rosyjskie pod Rokitn pod dow鏚ztwem rotmistrza Dunina-W御owicza 15 czerwca 1915. W polskich formacjach w armii rosyjskiej walczy pu趾 u豉n闚, znany p騧niej jako pierwszy, kt鏎y pod dow鏚ztwem p趾. Boles豉wa Mo軼ickiego ws豉wi si obron Stanis豉wowa przed maruderami rosyjskimi oraz s造nn szar膨 na bataliony niemieckie oraz austriackie pod Krechowcami 24 lipca 1918. Inny zal捫ek przysz貫go pu趾u 6 ws豉wi si szar膨 pod Kaniowem przeciwko oddzia這m armii niemieckiej ale II Korpus Polski genera豉 Hallera bitw t przegra 11 maja 1918.

II Rzeczpospolita

W 1918 r. w odrodzonym pa雟twie polskim, w tworzonym w豉郾ie Wojsku Polskim powo豉no pu趾i u豉雟kie, zachowuj帷 rogatywk oraz lance. Podobne jednostki istnia造 te w armii Hallera oraz armii powstania wielkopolskiego. Opr鏂z pu趾闚 u豉雟kich, wywodz帷ych si z jednostek polskich utworzonych w Rosji, kawalerii wielkopolskiej lub nowo formowanych ju w Polsce, utworzono trzy pu趾i szwole瞠r闚, wywodz帷e si z jazdy Legion闚 Polskich oraz 10 pu趾闚 strzelc闚 konnych, nazywanych pocz徠kowo te dragonami, utworzonych g堯wnie z jednostek armii polskiej we Francji.

Te trzy formacje kawalerii r騜ni造 si jedynie tradycjami i elementami umundurowania; najliczniejsze by造 pu趾i u豉n闚, kt鏎ym to mianem mylnie i w uproszczeniu okre郵a si czasami ca陰 polsk kawaleri przedwojenn. Wszystkie te formacje kawalerii u篡wa造 karabink闚, szabel i lanc. Pu趾i kawalerii polskiej walczy造 o odradzaj帷e si pa雟two polskie w latach 1918-1921. U豉ni 14 pu趾u kawalerii rozstrzygn窸y trzydniow bitw z armi ukrai雟k pod Jaz這wcem 13 lipca 1919.

U豉ni oraz szwole瞠rowie drugiej dywizji jazdy p趾. Juliusza R鏔mla byli g堯wnymi aktorami ostatniej wielkiej bitwy kawalerii w historii wojskowo軼i pod Komarowem, gdzie pokonali 2 dywizje s造nnej z dzielno軼i oraz okrucie雟tw "Konarmi" (1 Armia Konna) Siemona Budionnego 31 sierpnia 1920.

Przed II wojn 鈍iatow w Wojsku Polskim istnia這 27 pu趾闚 u豉n闚, 10 pu趾闚 strzelc闚 konnych i 3 pu趾i szwole瞠r闚. W kampanii wrze郾iowej, wbrew obiegowym opiniom oddzia造 te nie szar穎wa造 samob鎩czo na niemieckie czo貪i, lecz stanowi造 ca趾iem skuteczne si造, kt鏎e potrafi造 si szybko przemieszcza, oskrzydla przeciwnika i cz瘰to lepiej sobie radzi w chaosie walk ni oddzia造 piesze.

Regulamin dzia豉 kawalerii przewidywa jako podstawowy rodzaj walki walk pieszo, podobnie jak piechota z wykorzystaniem karabink闚 i broni maszynowej, a jedynie przemieszczanie si konno, niemniej jednak dochodzi這 do kilku przypadk闚 szar konnych przeciw piechocie wroga, przynosz帷ych na og馧 dobre rezultaty. We wrze郾iu 1939 u豉ni szar穎wali pod Krojantami, Ka逝szynem, Maliszewem, W鏊k W璕low, Krasnobrodem i Lubaczowem.

II wojna 鈍iatowa

Podczas dalszych walk II wojny 鈍iatowej, w Wojsku Polskim na Zachodzie nadal funkcjonowa造 oddzia造 nazywane tradycyjnie u豉nami, lecz na og馧 b璠帷e ju oddzia豉mi pancernymi, u篡waj帷ymi czo貪闚 lub samochod闚 pancernych i jedynie odwo逝j帷ymi si do tradycji kawaleryjskich. Jedynie Pu趾 U豉n闚 Karpackich w pocz徠kowym okresie swojego istnienia w latach 1940-1941 u篡wa koni, lecz nie bra na nich udzia逝 w walkach.

W okupowanym przez Niemcy oraz Sowiet闚 kraju pierwszym oddzia貫m partyzanckim by oddzia mjr. Henryka Dobrza雟kiego - Hubala, dzia豉j帷y do 鄉ierci dow鏚cy wiosn 1940. Oddzia造 kawalerii u篡wane by造 na ma陰 skal jedynie w partyzantce prowadzonej g堯wnie przez Armi Krajow. Praktyczne znaczenie tego rodzaju oddzia堯w wraz z rozwojem techniki wojskowej stopniowo jednak mala這. Mimo to, w 1943 w nowo formowanym Ludowym Wojsku Polskim utworzono trzy konne pu趾i u豉n闚, kt鏎e walczy造 na terenie Polski i Niemiec w sk豉dzie 1 Warszawskiej Samodzielnej Brygady Kawalerii.

Ludowe Wojsko Polskie

Po zako鎍zeniu Drugiej wojny 鈍iatowej, rz康 komunistyczny Bieruta nakaza rozwi您anie wszystkich pu趾闚 kawalerii w 1949 r., przerywaj帷 tym samym nasz tradycj u豉雟k oraz kawaleryjsk. Jednym z rezultat闚 tej decyzji by這 za豉manie si polskiego je寮ziectwa (wyj徠ek to z這ty medal olimpijski legionisty Kowalczyka w Moskwie 1980).

III Rzeczpospolita

Dopiero po upadku PRL oraz stopniowym odradzaniu si polskich tradycji u豉雟ko-kawaleryjskich od pocz徠ku lat 90. r騜ne jednostki Wojska Polskiego, czy to pancerne, czy zmechanizowane oraz aeromobilne, zacz窸y wraca do tradycji nazewniczej pu趾闚 u豉雟kich. Powsta貫 w 1996 r. Stowarzyszenie Szwadron Jazdy RP doprowadzi這 do powo豉nia w 2000 r. Szwadronu Kawalerii Wojska Polskiego kontynuuj帷ego tradycje u豉雟kie w mundurze oraz uzbrojeniu. Rozwijaj si te stowarzyszenia skupiaj帷e pasjonat闚 kawalerii takie jak Stowarzyszenie Mi這郾ik闚 Barwy i Tradycji 11 Pu趾u U豉n闚 Legionowych im. Edwarda Rydza 妃ig貫go - Marsza趾a Polski lub Szwadron Niepo這mice w barwach 8 Pu趾u U豉n闚 Ksi璚ia J霩efa Poniatowskiego.

S豉wni u豉ni: J霩ef Bielak, Jan Kozietulski, Henryk Dobrza雟ki, W豉dys豉w Belina-Pra禦owski, Boles豉w Wieniawa-D逝goszowski, Witold Piasecki, W豉dys豉w Anders.

Bibliografia

* Piotr Borawski, Tatarzy w Dawnej Rzeczypospolitej, Warszawa 1986
* Bronis豉w Gembarzewski, 皋軟ierz Polski, tom 2 – 1697-1795, Warszawa 1960
* Bohdan Kr鏊ikowski, U豉雟kie Lato, Lublin 1999
* Ksi璕a Jazdy Polskiej, reprint wydania z 1938 roku wyd. Bellona, Warszawa 1993
* Janusz Pieka趾iewicz, Wojna kawalerii 1939-1945, Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2003, ISBN 83-7250-074-6

廝鏚這: NBP / Mennica Polska / Wikipedia

Dost瘼no嗆: produkt dost瘼ny




 |  Strona g堯wna  |  Nowo軼i  |  O firmie  |  Regulamin  |  Aktualny stan koszyka  |  Kontakt  | 
oprogramowanie Sklepy internetowe

Sklep numizmatyczny - Polskie i zagraniczne monety kolekcjonerskie, banknoty polimerowe
Monety z這te, monety srebrne, monety Kanonizacja Jana Paw豉 II, monety okolicznociowe 5 z
Numizmatyka: Z這to lokacyjne: Z這te sztabki: Abonament numizmatyczny 2015
Skarby Stanis豉wa Augusta, Kanonizacja Jan Pawe II
Sitemap