HomeNowo軼iO firmieRegulaminTw鎩 koszykKontakt
Sklep numizmatyczny zaprasza, 25 czerwca 2018 r. U篡tkownicy online: 60
Pole znajonemu  |  Dodaj do ulubionych
Nowo軼i
10 z, 200-lecie istnienia Zak豉du Narodowego im. Ossoli雟kich, 2017
NBP - srebrne monety
Cena brutto: 120.00 PLN

20 $, Partytura Chopina - srebrna moneta kolekcjonerska + WYSYΘA GRATIS
Mennica Polska: Numizmatyka
Cena brutto: 1290.00 PLN

2 $, Moneta weselna - "Szcz窷cia i mi這軼i" (Love and happiness), 2014
Mennica Polska: Numizmatyka
Cena brutto: 269.00 PLN


Informacje
Plan emisyjny monet
i banknotów w 2018 roku:


Polska Reprezentacja Olimpijska PyeongChang
- 200 zł, 10 zł

Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni August Emil Fieldorf „Nil”
- 10 zł

Wielcy polscy ekonomiści
Fryderyk Skarbek
- 10zł

Moneta okolicznościowa z napisem 100-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości
- 5 zł

Polskie Termopile - Hodów
- 10 zł

100-lecie czynu zbrojnego Polonii amerykańskiej
- 10 zł

Skarby Stanisława Augusta
Henryk Walezy
- 500 zł, 50 zł

Historia monety polskiej boratynka, tymf Jana Kazimierza
- 20 zł

760-lecie Towarzystwa Strzeleckiego Bractwa Kurkowego
w Krakowie
- 10 zł

100-lecie powstania Gimnazjum
i Liceum im. Stefana Batorego
w Warszawie
- 10 zł

POLONIA RESTITUTA
- 10 zł

125-lecie działalności Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie
- 10 zł

Niepodległość
- 20 zł (banknot kolekcjonerski)

Stulecie odzyskania przez Polskę niepodległości – Ignacy Jan Paderewski
- 100 zł, 10 zł

100. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości
- 1 zł, 2018 zł, 100 zł

Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni – Hieronim Dekutowski „Zapora”
- 10 zł

100. rocznica wybuchu Powstania Wielkopolskiego
- 200 zł, 10 zł

Wiadomo軼i

Emisje NBP
Emisja monet NBP 2018

Emisja monet NBP 2017

Emisja monet NBP 2016

Emisja monet NBP 2015

Emisja monet NBP 2014

Emisja monet NBP 2013

Emisja monet NBP 2012

Emisja monet NBP 2011

Emisja monet NBP 2010

Emisja monet NBP 2009

Emisja monet NBP 2008

Emisja monet NBP 2007

Emisje monet NBP 1995 - 2006


 
200 z, Zbigniew Herbert (1924-1998), 2008
Nazwa Cena brutto
200 z, Zbigniew Herbert (1924-1998), 2008
2799.00 PLN

Producent: NBP - z這te monety

ID: 778

Stan zachowania monety: I (menniczy)
Nomina: 200 z
Z這to: 900/1000 Au
Stempel: lustrzany
字ednica: 27,00 mm
Waga: 15,50 g
Wielko嗆 emisji: 11.200 szt.
Cena emisyjna NBP: 1550 z
Data emisji monet: 30.05.2008 r.

Zbigniew Herbert - ksi捫 niez這mny w鈔鏚 wsp馧czesnych poet闚 polskich - uwieczniony na z這tej monecie kolekcjonerskiej.

"B康 odwa積y, gdy rozum zawodzi,
b康 odwa積y
w ostatecznym rachunku
jedynie to si liczy."
Zbigniew Herbert, "Przes豉nie Pana Cogito"

Zbigniew Herbert (ur. 29 pa寮ziernika 1924 r. we Lwowie, zm. 28 lipca 1998 r. w Warszawie) - polski poeta, eseista, dramatopisarz, autor s逝chowisk; kawaler Orderu Or豉 Bia貫go. Z wykszta販enia ekonomista i prawnik. W czasie wojny by 穎軟ierzem AK.

Jako poeta zadebiutowa na 豉mach prasy w roku 1950; jego debiut ksi捫kowy, tom wierszy Struna 鈍iat豉 ukaza si w 1956 r. Do najbardziej cenionych dzie Herberta nale篡 cykl utwor闚 o Panu Cogito, postaci zanurzonej we wsp馧czesno軼i, a jednocze郾ie mocno zakorzenionej w europejskiej tradycji kulturowej. W latach 80. Herbert sta si sztandarowym poet polskiej opozycji. Od roku 1986 mieszka w Pary簑, gdzie wsp馧pracowa z Zeszytami Literackimi; do Polski wr鏂i w roku 1992. W dniu 10 lipca 2007 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwali rok 2008 - Rokiem Zbigniewa Herberta.

Biografia Zbigniewa Herberta
1924-1956
Rodzina Herbert闚, prawdopodobnie pochodzenia angielskiego, przyby豉 do Galicji z Wiednia. Ojciec poety, Boles豉w (po matce p馧krwi Ormianin[1]), legionista i obro鎍a Lwowa, by prawnikiem, pracowa jako dyrektor banku. Matka, Maria, pochodzi豉 z rodziny Kaniak闚. Herbert uczy si przed wojn w Pa雟twowym VIII Gimnazjum i Liceum im. Kr鏊a Kazimierza Wielkiego we Lwowie (w czasie okupacji sowieckiej zamienionym na 字edni Szko喚 Nr 14). Po zaj璚iu Lwowa przez Niemc闚 kontynuowa nauk na tajnych kompletach, gdzie uzyska matur (w styczniu 1944). W tym samym czasie prawdopodobnie zaanga穎wa si w dzia豉lno嗆 konspiracyjn (AK).

W czasie okupacji pracowa m.in. jako karmiciel wszy zdrowych w produkuj帷ym szczepionki przeciwtyfusowe Instytucie prof. Rudolfa Weigla oraz jako sprzedawca w sklepie z materia豉mi metalowymi. Po maturze rozpocz掖 studia polonistyczne na konspiracyjnym Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, ale przerwa je z powodu wyjazdu do Krakowa (wiosn 1944 roku, przed ponownym wkroczeniem sowieckiej Armii Czerwonej do Lwowa). Pocz徠kowo mieszka w podkrakowskich Proszowicach (maj 1944 - stycze 1945). W Krakowie studiowa ekonomi, ucz瘰zcza tak瞠 na wyk豉dy na Uniwersytecie Jagiello雟kim i Akademii Sztuk Pi瘯nych. Z r騜nych jego p騧niejszych wypowiedzi wnioskowa mo積a, 瞠 mniej wi璚ej w tym samym czasie nawi您a kontakt z akowsk lub poakowsk konspiracj.

W 1947 roku uzyska po trzyletnich studiach dyplom Akademii Handlowej. Rozpocz皻e w Krakowie studia prawnicze kontynuowa na Uniwersytecie Miko豉ja Kopernika w Toruniu, gdzie w 1949 roku uzyska tytu magistra praw. W tym samym roku zosta przyj皻y na drugi rok filozofii na UMK w Toruniu, gdzie studiowa m.in. u swego p騧niejszego mistrza - Henryka Elzenberga.

Od roku 1948 mieszka w Sopocie, gdzie w 1946 r. przeprowadzili si jego rodzice. Podejmowa si r騜nych zaj耩: pracowa w Narodowym Banku Polskim w Gdyni (1 marca - 30 czerwca 1948), redagowa „Przegl康 Kupiecki”, pracowa w biurze Oddzia逝 Gda雟kiego Zwi您ku Literat闚 Polskich (1949-1950). Tam pozna Halin Misio趾ow - ich zwi您ek przetrwa do roku 1957. W 1948 zosta cz這nkiem-kandydatem ZLP, rezygnacj z這篡 w 1951. Ponownie wst徙i do Zwi您ku w 1955 roku. W 1949 roku przeprowadzi si do Torunia (gdzie studiowa od grudnia 1947). W Toruniu pracowa w Muzeum Okr璕owym oraz jako nauczyciel w szkole podstawowej.

Jesieni 1951 r. Zbigniew Herbert przeni鏀 si na Uniwersytet Warszawski, gdzie przez pewien czas kontynuowa studia filozoficzne. Pocz徠kowo mieszka w bardzo trudnych warunkach w podwarszawskim Brwinowie, a od grudnia 1952 r. do stycznia 1957 r. w Warszawie, przy ulicy Wiejskiej, w sublokatorskim pokoju mieszkania zajmowanego 陰cznie przez 12 os鏏. Potem przez kilka miesi璚y zajmowa s逝瘺闚k przy Alejach Jerozolimskich. Pr鏏owa utrzymywa si z pracy pi鏎a, nie w陰czaj帷 si jednocze郾ie w obowi您uj帷y nurt literatury zaprz璕ni皻ej w s逝瘺 politycznej propagandy.

Publikowa recenzje teatralne, muzyczne, relacje z wystaw plastycznych abstrahuj帷 od kryteri闚 sztuki socrealistycznej. W 1948 w "Tygodniku Wybrze瘸" drukowany by jego cykl "Poetyka dla laik闚". Kilka recenzji opublikowa w "S這wie Powszechnym" - w 1949 pod w豉snym nazwiskiem, rok p騧niej pod pseudonimem Patryk. Pod tym samym pseudonimem lub pod w豉snym nazwiskiem pisywa tak瞠 w "Tygodniku Powszechnym". W 1952 r. kilka recenzji ukaza這 si w "Przegl康zie Powszechnym" ojc闚 jezuit闚 (pod pseudonimem Boles豉w Herty雟ki). Od 1950 do 1953 r. - jako Stefan Martha - publikowa w "Dzi i Jutro", pi鄉ie Stowarzyszenia PAX. Periodyki te, reprezentuj帷e r騜ne nurty katolicyzmu, by造 co prawda legalne, ale funkcjonowa造 na marginesie 篡cia literackiego i spo貫cznego, b璠帷 dla oficjalnej propagandy siedliskiem "czarnej reakcji".

Mo磧iwo嗆 wsp馧pracy z nimi zako鎍zy豉 si dla Herberta ostatecznie w 1953 roku. "Przegl康 Powszechny" zosta zamkni皻y, "Tygodnik Powszechny", po odmowie zamieszczenia nekrologu po 鄉ierci Stalina, przekazany PAX-owi. W tej sytuacji dalsz wsp馧prac z pismami PAX-u uzna poeta za niemo磧iw. Zarabia w tym okresie, r闚nie sporz康zaj帷 bibliografie, kwerendy biblioteczne itp. Od stycznia do lipca 1952 r. by p豉tnym krwiodawc. Ostatecznie musia podj望 si prac niezwi您anych z dzia豉lno軼i literack. Pracowa jako kalkulator chronometra篡sta w Inwalidzkiej Sp馧dzielni Emeryt闚 Nauczycieli "Wsp鏊na Sprawa" (1 pa寮ziernika 1953 - 15 stycznia 1954), starszy asystent w Centralnym Biurze Studi闚 i Projekt闚 Przemys逝 Torfowego Torf projekt (19 stycznia - 31 grudnia 1954) i, dzi瘯i protekcji Stefana Kisielewskiego, jako dyrektor biura Zarz康u G堯wnego Zwi您ku Kompozytor闚 Polskich (wrzesie 1956 - marzec 1957).

1956-1981
Sytuacj Herberta zmieni rok 1956 - odwil polityczna i koniec obowi您kowego socrealizmu w literaturze umo磧iwi造 mu debiut,sukces literacki za przyczyni si do poprawy warunk闚 篡ciowych. W 1957, dzi瘯i poparciu Jerzego Zawieyskiego, otrzyma z puli ZLP przydzia kawalerki (28 m²) przy ul. 安ierczewskiego, a stypendium ZLP (100 USD) pozwoli這 mu odby pierwsz zagraniczn podr騜.

Zafascynowanie kultur 鈔鏚ziemnomorsk z jednej, a niemo積o嗆 przystosowania si do ponurych reali闚 i atmosfery PRL z drugiej strony sprawi造, 瞠 podr騜e sta造 si jego pasj. Mimo wielu k這pot闚 zawsze stara si o przed逝瞠nie paszportu, co dawa這 mo磧iwo嗆 powrotu do kraju. Nigdy nie zdecydowa si na definitywn emigracj. Podr騜e, z powodu skromnych 鈔odk闚 finansowych gromadzonych na bie膨co z dora幡ych 廝鏚e: nagr鏚, honorari闚 za odczyty itp., odbywa造 si mo磧iwie najmniejszym kosztem. Odbi這 si to w przysz這軼i na jego zdrowiu, pozwoli這 mu jednak pozna z bliska 鈍iat pi瘯ny i bardzo r騜ny (Modlitwa Pana Cogito - podr騜nika) - zar闚no w dzie豉ch kultury materialnej, jak i w napotykanych ludziach.

Pierwsz podr騜 zagraniczn rozpocz掖 w 1958 r. Uda si przez Wiede do Francji (maj 1958 - stycze 1959), odwiedzi Angli (stycze - marzec 1959), W這chy (czerwiec - lipiec 1959), po czym ponownie Francj. Do Polski powr鏂i w maju 1960 r. Plonem tej podr騜y by Barbarzy鎍a w ogrodzie. Jesieni 1963 r. wyjecha znowu, tym razem do Anglii i Szkocji. W grudniu 1963 roku przeni鏀 si do Pary瘸. W styczniu 1964 r. w Bibliotece Polskiej w Pary簑 odebra Nagrod Ko軼ielskich, co umo磧iwi這 mu przed逝瞠nie pobytu na Zachodzie. Wakacje 1964 r. sp璠zi we W這szech (lipiec - sierpie 1964) i Grecji (pa寮ziernik 1964), sk康 powr鏂i do Francji, a pod koniec roku do Polski. Od 1965 do 1968 roku by cz這nkiem zespo逝 redakcyjnego miesi璚znika "Poezja".

W sezonie 1965/66 pe軟i funkcj kierownika literackiego w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim. Okazj do kolejnej podr騜y by odbi鏎 Nagrody Lenaua (Internationaler Nikolaus Lenau Preis) w Wiedniu (pa寮ziernik 1965). W 1965 zosta te Herbert cz這nkiem Akademii Sztuk (Akademie der Knste) w Berlinie Zachodnim oraz Bawarskiej Akademii Sztuk Pi瘯nych w Monachium. W Austrii przebywa do wiosny 1966 r. Odby podr騜 po Niemczech, nast瘼nie zatrzyma si na d逝瞠j we Francji (czerwiec 1966 - wrzesie 1967). Stamt康 przeni鏀 si ponownie do Niemiec, odwiedzaj帷 po drodze Holandi i Belgi.

W zimie 1968 r. osiad w Berlinie. W dniu 29 marca 1968 r. wzi掖 w paryskim konsulacie 郵ub z Katarzyn Dzieduszyck. W ko鎍u kwietnia pa雟two Herbertowie wr鏂ili do Berlina. Lato 1968 r. Herbert sp璠zi w USA (na zaproszenie Poetry Center), zwiedzaj帷 m.in. Nowy Jork, Kaliforni, Wielki Kanion, Nowy Meksyk, Nowy Orlean, Waszyngton, Los Angeles. W tym te czasie zosta這 opublikowane w USA t逝maczenie jego utwor闚, i uczyni這 go jednym z najbardziej popularnych poet闚 wsp馧czesnych w angielskim kr璕u j瞛ykowym[2].

W czasie tej podr騜y mia kilka wyst徙ie, m.in. w Nowym Jorku, Berkeley i Los Angeles. Ze Stan闚 Zjednoczonych uda si do Berlina, gdzie mieszka do po這wy wrze郾ia 1970, nie licz帷 kr鏒kich wizyt w Polsce i wakacji we W這szech (1969 r. – udzia w Dei Duo Mundi - Festiwalu Dw鏂h 安iat闚). Od wrze郾ia 1970 do czerwca 1971 r. Herbertowie przebywali ponownie w USA, w zwi您ku z wyk豉dami, jakie prowadzi poeta, jako tzw. visiting profesor na Uniwersytecie Stanowym w Los Angeles. Od jesieni 1971 r. do wiosny 1973 r. mieszka go軼innie, z braku w豉snego lokum, w mieszkaniu Artura Mi璠zyrzeckiego w Warszawie.

W 1972 r. zosta cz這nkiem prezydium ZLP i zaanga穎wa si w dzia豉nia na rzecz demokracji inicjowane przez 鈔odowisko literackie - by m.in. sygnatariuszem "Listu 17" w obronie cz這nk闚 Ruchu, organizatorem protest闚 ZLP przeciwko cenzurze. W 1972 wst徙i do Pen Clubu. W 1973 wyjecha do Wiednia po odbi鏎 nagrody Herdera. Lato tego roku sp璠zi w Grecji z Magdalen i Zbigniewem Czajkowskimi, a jesieni powr鏂i do Polski.

W roku akademickim 1973/74 prowadzi wyk豉dy na Uniwersytecie Gda雟kim. W 1974 roku redagowa "List 15" w sprawie praw Polonii w ZSRR. Podpisa tak瞠 w grudniu 1975 "Memoria 59" przeciwko zmianom w Konstytucji PRL. W 1974 zamieszka przy ulicy Promenady w Warszawie. Lata 1975-1981 sp璠zi za granic, g堯wnie w Niemczech oraz w Austrii i W這szech.

1981-1998
Herbert wr鏂i do Polski na pocz徠ku 1981 r. - w okresie najwi瘯szych nadziei zwi您anych z powstaniem "Solidarno軼i". Wszed wtedy do zespo逝 redakcyjnego drugoobiegowego pisma "Zapis". Po wprowadzeniu stanu wojennego wspiera swoj osob i nazwiskiem dzia豉nia opozycji - uczestniczy w nielegalnych uroczysto軼iach, publikowa w drugim obiegu.

Jego tw鏎czo嗆 sta豉 si, zw豉szcza dla m這dego pokolenia, manifestem wolno軼i i wyrazem oporu, a posta poety symbolem postawy bezkompromisowego sprzeciwu. Niebagateln rol w przybli瞠niu poezji Herberta 闚czesnym odbiorcom odegra Przemys豉w Gintrowski, kt鏎y komponowa muzyk do wierszy poety i wykonywa je osobi軼ie, najcz窷ciej wsp鏊nie z Jackiem Kaczmarskim i Zbigniewem ζpi雟kim. Sam Herbert, pocz徠kowo niezbyt przychylny tym poczynaniom, z czasem je zaakceptowa, mawiaj帷 o sobie 瘸rtobliwie jako o "tek軼iarzu Gintrowskiego".

W 1986 r. Herbert przeni鏀 si do Pary瘸. W 1989 wst徙i do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Rok p騧niej zosta cz這nkiem Ameryka雟kiej Akademii i Instytutu Sztuki i Literatury (American Academy and Institute of Arts and Letters). Otrzymanie Literackiej Nagrody Jerozolimy da這 mu w maju 1991 znowu okazj podr騜y - chocia kr鏒kiej - tym razem do Izraela. W 1992 powa積ie ju chory poeta wr鏂i do Warszawy. Konsternacj cz窷ci jego niedawnych opozycyjnych przyjaci馧 wywo豉這 poparcie o鈍iadczenia redakcji "Arki" w sprawie dekomunizacji elit (1992, nr 41) oraz zdecydowanie antykomunistyczna publicystyka uprawiana na 豉mach "Tygodnika Solidarno嗆".

Sam Herbert wystosowa list do prezydenta Wa喚sy w sprawie pu趾ownika Kukli雟kiego (1994) oraz do D穎chara Dudajewa. Zainicjowa tak瞠 zbi鏎k pieni篹n na pomoc Czeczenii. Nie by to pierwszy tego typu gest - wcze郾iej, w li軼ie otwartym do prezydenta George’a Busha protestowa przeciwko oboj皻no軼i wobec losu Kurd闚. Popar r闚nie inicjatywy Ligi Republika雟kiej w sprawie wyja郾ienia okoliczno軼i 鄉ierci Stanis豉wa Pyjasa oraz odtajnienia akt UB sprzed 1956 roku.

W roku 1994 skrytykowa w g這郾ym wywiadzie udzielonym "Tygodnikowi Solidarno嗆" nie tylko porozumienia Okr庵貫go Sto逝 i obraz 篡cia publicznego w III Rzeczypospolitej, ale tak瞠 zaatakowa personalnie szereg os鏏, w tym Czes豉wa Mi這sza i Adama Michnika, kt鏎e jego zdaniem za taki stan rzeczy w Polsce by造 odpowiedzialne. Wywo豉這 to liczne skierowane w poet ataki oraz spory wok馧 jego osoby i g這szonych przez niego pogl康闚, trwaj帷e nawet po 鄉ierci Herberta. Konflikt ten ma swoje korzenie w odmiennej ocenie komunistycznego panowania w Polsce za czas闚 PRL.

W 1993 zosta cz這nkiem ameryka雟kiej Akademii Sztuk i Nauk (Academy of Arts and Sciences). W 1994 r., ju na w霩ku inwalidzkim, odby ostatni podr騜 - do Holandii, z okazji wystawy tulipan闚 w Nieuwe Kerk. Ostatnie lata 篡cia up造n窸y mu na zmaganiu si z chorob. By chory na ci篹k astm - mia trudno軼i z m闚ieniem, prawie nie opuszcza 堯磬a. Mimo to, wci捫 intensywnie pracowa - Epilog burzy ukaza si na kilka miesi璚y przed jego 鄉ierci.

Zbigniew Herbert zmar w dniu 28 lipca 1998 roku w Warszawie. Zosta pochowany na Cmentarzu Pow您kowskim. Prezydent Aleksander Kwa郾iewski odznaczy go po鄉iertnie Orderem Or豉 Bia貫go, jednak wdowa po poecie, Katarzyna Herbertowa, odm闚i豉 przyj璚ia odznaczenia. Orderem Or豉 Bia貫go zosta odznaczony ponownie przez prezydenta Lecha Kaczy雟kiego. W dniu 3 maja 2007 r. Katarzyna Herbertowa oraz siostra poety, Halina Herbert-疾browska, odebra造 odznaczenie z r彗 prezydenta.

Tw鏎czo嗆 Zbigniewa Herberta
Poezja
Pierwsze wiersze Herberta ukaza造 si drukiem na 豉mach czasopisma "Dzi i Jutro" (nr 37 z 1950). By造 to: Napis, Po瞠gnanie wrze郾ia i Z這ty 鈔odek; wydrukowano je jednak bez zgody autora. Poetyckim debiutem w pe軟ym tego s這wa znaczeniu by這 opublikowanie z ko鎍em tego samego roku wiersza bez tytu逝 (Palce wrzeciona d德i瘯闚...) w "Tygodniku Powszechnym" (nr 51). Do 1955 poeta og豉sza nieliczne utwory w tym瞠 tygodniku, i pozostawa poza g堯wnym nurtem 篡cia literackiego. Nie maj帷 szans na w豉sny tomik, zdecydowa si na opublikowanie 22 wierszy w wydanej przez PAX antologii m這dej poezji katolickiej ...ka盥ej chwili wybiera musz... (Warszawa 1954).

Szerszemu gronu odbiorc闚 zosta zaprezentowany dopiero w Prapremierze pi璚iu poet闚 (obok Herberta byli to: Miron Bia這szewski, Bohdan Drozdowski, Stanis豉w Czycz, Jerzy Harasymowicz) na 豉mach "砰cia Literackiego" (nr 51 z grudnia 1955). W 1956 ukaza si jego debiutancki tomik: Struna 鈍iat豉; rok p騧niej kolejny: Hermes, pies i gwiazda. Sp騧niony debiut sprawi, 瞠 Herbert, biograficznie nale膨cy do tego samego pokolenia co Krzysztof Kamil Baczy雟ki czy Tadeusz R騜ewicz, 陰czony by z pokoleniem "Wsp馧czesno軼i", kt鏎e wesz這 do 篡cia literackiego na fali odwil篡 1956 r.

Dwa kolejne tomy, Studium przedmiotu i Napis, ukaza造 si w latach 1961 i 1969. W 1974 wszed przebojem do kultury polskiej tytu這wy bohater kolejnego zbioru - Pan Cogito. Posta Pana Cogito nie opu軼i豉 i p騧niejszej poezji Herberta. Poeta zawsze lubi pos逝giwa si liryk roli (w kt鏎ej podmiot liryczny nie mo瞠 by uto窺amiany a autorem), wielostopniow ironi - wprowadzony na sta貫 bohater sprzyja prowadzeniu przez autora swego rodzaju gry mi璠zy nim a czytelnikiem.

W 1983 r. Herbert wyda w Instytucie Literackim w Pary簑 tom nast瘼ny, opatrzony znamiennym tytu貫m Raport z obl篹onego Miasta i inne wiersze. Przedrukowywa造 go w kraju w ca這軼i i w cz窷ci drugoobiegowe oficyny. Czas i okoliczno軼i wydania tomu sprzyja造 dos這wnemu odczytywaniu tytu這wego wiersza. Mimo 瞠 jego tekst dawa pe軟e prawo do takiego w豉郾ie odczytania, prowadzi這 ono nieuchronnie do sp造cenia interpretacji wiersza. Tak瞠 w Pary簑 ukaza si kolejny tom - Elegia na odej軼ie (1990). W 1992 za, ju w Polsce, Rovigo (Wroc豉w). Wreszcie, na kilka miesi璚y przed 鄉ierci autora wyszed tom ostatni - Epilog burzy.

Tworzywem poezji Herberta, na co od razu zwr鏂i豉 uwag krytyka, s bardzo cz瘰to mitologiczne opowie軼i, staro篡tni bohaterowie i dzie豉 sztuki; nie pe軟i one jednak roli martwych element闚 literackiej konwencji. Herbert stosuje mechanizm szczeg鏊nej demitologizacji - pr鏏uje odrzuci wszystkie kulturowe nawarstwienia (o ile taki zabieg w og鏊e jest mo磧iwy) i dotrze do pierwowzor闚, stan望 oko w oko z antycznymi bohaterami.

W jego tw鏎czo軼i przesz這嗆 nie jest bowiem czym odleg造m i zamkni皻ym - o篡wiane postaci i zdarzenia pozwalaj podj望 pr鏏 zrozumienia historii, a zatem zrozumienia i chwili obecnej. Przesz這嗆 stanowi miar dla tera幡iejszo軼i. Nie ma w poezji Herberta sp鎩nej koncepcji historiozoficznej. Przeciwnie - wyra幡a jest niech耩 do system闚, kt鏎e wyja郾iaj wszystko, t逝macz rozw鎩 wydarze nieuchronn logik dziej闚. To, co da si o historii powiedzie, wynika tylko z prostej obserwacji - 瞠 jest ona (a przynajmniej by豉 do tej pory) terenem panoszenia si z豉, kt鏎emu wiecznie przeciwstawia si garstka niez這mnych. Jednostka nie jest w stanie zmieni biegu historii, ale zobowi您ana jest do stawienia, mimo wszystko, beznadziejnego oporu.

Etyczny fundament tw鏎czo軼i Herberta stanowi bowiem przekonanie, 瞠 s逝szno嗆 danej sprawy i celowo嗆 dzia豉 podejmowanych w jej obronie nie zale篡 od szansy na zwyci瘰two. Temu patetycznemu przes豉niu towarzyszy ironiczna 鈍iadomo嗆, 瞠 jest ono wyg豉szane w zdecydowanie ma這 heroicznej epoce - epoce, w kt鏎ej potencjalnemu bohaterowi grozi nie tyle m璚ze雟two, ile 鄉ieszno嗆. Cech wsp馧czesnego 鈍iata jest bowiem istnienie rozmytych granic mi璠zy dobrem a z貫m, degeneracja j瞛yka odbieraj帷a s這wom jednoznaczno嗆, powszechna dewaluacja warto軼i. Z這 wsp馧czesne nie jest demoniczne i nie daje si 豉two zdefiniowa. Maj帷y 鈍iadomo嗆 w豉snej 鄉ieszno軼i bohater prowokuje sytuacje graniczne nie tylko dla zachowania wierno軼i przes豉niu, ale tak瞠 aby sprowokowa z這, zmusi je do ujawnienia oblicza.

Surowa ocena wsp馧czesno軼i nie oznacza jednak idealizowania historii. Kres naiwnemu widzeniu przesz這軼i po這篡造 do鈍iadczenia ostatniej wojny. Podejrzliwo嗆 demaskatora wynika te ze 鈍iadomo軼i, 瞠 wizj historii tworz zazwyczaj kronikarze zwyci瞛c闚, nale篡 zatem pilnie bada to co jest pod freskiem (Przemiany Liwiusza). Pomnikowy obraz staro篡tnych bohater闚 mo瞠 by fa連zywy, albo inaczej - mo瞠 by oparty o takie kryteria warto軼iowania, kt鏎ych nie powinno si bezkrytycznie przyjmowa. By mo瞠 nasza solidarno嗆 nale篡 si pokonanym.

Wed逝g Herberta, historia nie jest jedyn, chocia naj豉twiejsz mo瞠 do czynienia obserwacji dziedzin, w kt鏎ej objawia si z這. Obecno嗆 z豉 implikuje pytanie o 豉d i sens 鈍iata, a zatem tak瞠 o obecno嗆 w tym 鈍iecie Boga. Historia literatury nie rozstrzygn窸a na razie sporu o sacrum w poezji Herberta.

We wcze郾iejszych tomach wida dwa zupe軟ie odmienne wizerunki Boga: albo jest wszechmocny, zimny, doskona造 i odleg造, albo poprzez swoje zst徙ienie na ziemi odb鏀twiony, a zatem bezsilny (Kap豉n, Rozmy郵ania Pana Cogito o odkupieniu). Ten pierwszy B鏬 budzi zdecydowan niech耩 - jak wszelkie abstrakcje - cenione wszak w tej poezji jest to, co ma貫, dotykalne i bliskie. To przecie zmys造, zw豉szcza najbardziej niezawodny dotyk, daj nam w 鈍iecie najpewniejsze oparcie. Nie ma jednak w tej poezji pogodzenia si z upadkiem sacrum, z chaosem 鈍iata. Wbrew wszystkiemu ma sens bycie wiernym - nawet umar貫mu Bogu. Z braku innych punkt闚 oparcia w sobie szuka mamy si造 na ocalenie 鈍iata przed chaosem i nico軼i (Napis).

W p騧niejszych utworach mniej jest deklaracji takiej poga雟kiej w swej istocie si造, coraz wyra幡iej za to artyku這wana jest potrzeba pojednania. I cho reprezentowan przez cz窷 krytyk闚 opini o pustym niebie Pana Cogito (za tytu貫m pracy Paw豉 Lisieckiego) trudno obroni w 鈍ietle wierszy z Epilogu burzy, a i na tle wcze郾iejszych utwor闚 by豉 ona dyskusyjna, to nie da si r闚nie wskaza poetyckiego 鈍iadectwa, 瞠 takie pe軟e, przynosz帷e ukojenie pojednanie nast徙i這.

Eseje
Barbarzy鎍a w ogrodzie, plon pierwszej zagranicznej podr騜y Herberta, ukaza si w roku 1962. Sk豉daj si na niego eseje, kt鏎ych tematem s konkretne widziane miejsca i rzeczy oraz dwa eseje historyczne - opowie嗆 o albigensach i o prze郵adowaniu zakonu templariuszy. Podr騜 do miejsc odbywa si r闚nocze郾ie w dw鏂h wymiarach - jest podr騜 wsp馧czesn i podr騜 w czasie. Ta ostatnia zaczyna si od pradziej闚 w jaskiniach Lascaux, trwa przez epok greckiego i rzymskiego antyku, czasy gotyckich katedr, renesansowego malarstwa, sentymentalnych ogrod闚 i staje si fascynuj帷a dzi瘯i temu, 瞠 podr騜nik dzieli si z czytelnikami swoj wiedz na temat mniej i bardziej powa積ej historii opisywanych miejsc, przedmiot闚 i ludzi. Sam Herbert okre郵i j podr騜 do miejsc, ale tak瞠 podr騜 do ksi庵. Znalaz造 si w Barbarzy鎍y... tak瞠 dwa eseje historyczne.

Historia albigens闚 i upadek templariuszy zajmuj Herberta nie przez swoj niezwyk這嗆, ale wr璚z przeciwnie, przez swoj symptomatyczno嗆, przez fakt, 瞠 w rozmaitych wariantach wci捫 powtarzaj si w historii. I tak w豉郾ie Herbert je opisuje: z nale篡tym szacunkiem wobec historycznego szczeg馧u i osobistego dramatu zaanga穎wanych w nie ludzi, ale te ods豉niaj帷 ponadczasowe mechanizmy zbrodni. Kolejny zbi鏎 esej闚, Martwa natura z w璠zid貫m ukaza si w 1993 roku i po鈍i璚ony jest siedemnastowiecznemu malarstwu holenderskiemu. Podobnie jak w Barbarzy鎍y... osobiste preferencje autora s niezale積e od og鏊nie przyj皻ych ocen.

W鈔鏚 malarzy holenderskich najbardziej fascynuje go prawie zupe軟ie nieznany Torrentius, kt鏎ego jedynym zachowanym dzie貫m jest w豉郾ie tytu這wa Martwa natura z w璠zid貫m. W przeciwie雟twie do poprzedniego tomu esej闚, mniej widoczna jest obecnie posta samego podr騜nika. Nadal jednak interesuj go ludzie - nie tylko malarze, tak瞠 ci, kt鏎zy kupowali, a cz瘰to zamawiali ich obrazy - jest bowiem malarstwo holenderskie wykwitem pewnej cywilizacji i niemo磧iwe by這by w innym miejscu i czasie.

Ostatni tom esej闚 ukaza si dopiero po 鄉ierci poety, chocia napisany zosta du穎 wcze郾iej ni Martwa natura.... Labirynt nad morzem z這篡 bowiem Herbert w wydawnictwie „Czytelnik” ju w 1968, ale p騧niej wycofa. Tom ten zawiera g堯wnie eseje po鈍i璚one kulturze i historii staro篡tnej Grecji, znalaz這 si w nim jednak miejsce tak瞠 dla Etrusk闚 i rzymskich legionist闚 spod muru Hadriana.

Tym razem podr騜nik Herberta zdaje si nie szuka w豉snych dr鏬 - mierzy si z pomnikowymi zabytkami kultury - Akropolem, Knossos. A jednak, kiedy si璕a do greckiej historii, wydobywa epizody, kt鏎e zajmuj ma這 miejsca w podr璚znikach i rozbija utrwalone opinie. Pokazuje, jak polityka Peryklesa w sprawie Samos sta豉 si pocz徠kiem ko鎍a nie tylko zwi您ku miast greckich, ale tak瞠 ate雟kiej demokracji. Oceny historii weryfikowane s w ten sam spos鏏, kt鏎y postulowany by w poezji - przez zmian perspektywy, odrzucenie punktu widzenia zwyci瞛c闚. W豉郾ie w Labiryncie nad morzem zasada ta zosta豉 wyartyku這wana najwyra幡iej.

Dramaty
Wszystkie dramaty Herberta powsta造 stosunkowo wcze郾ie. Pierwsze cztery zosta造 napisane w latach 1956-1961, tylko ostatni, monodram Listy naszych czytelnik闚 - w 1972. Niekt鏎e spo鈔鏚 tych utwor闚 tworzone by造 jako s逝chowiska radiowe b康 p騧niej przystosowywane do potrzeb radia. Jest to doskonale widoczne w ich budowie - napi璚ie tworzone jest g堯wnie za pomoc d德i瘯u (g這s闚 bohater闚, d德i瘯闚 w tle, ciszy) - inne 鈔odki teatralne wyst瘼uj w minimalnym stopniu. Sam poeta u篡wa okre郵enia, dla kt鏎ego domaga si miejsca w klasyfikacjach literackich: dramat na g這sy. Jaskinia filozof闚, bodaj najwy瞠j ceniony spo鈔鏚 dramat闚 Herberta, i Rekonstrukcja poety si璕aj po temat antyczny.

G堯wnym bohaterem pierwszego z nich jest Sokrates, kt鏎y w celi ate雟kiego wi瞛ienia czeka na wykonanie wyroku 鄉ierci. Rozmowy z uczniami, 穎n, stra積ikiem wi瞛iennym, pozwalaj na zrobienie rachunku z 篡cia, ale nie tylko to jest tematem sztuki. Sokrates m鏬豚y uciec, kara 鄉ierci mia豉 by jedynie symboliczna, ci, kt鏎zy go skazali, zak豉dali, 瞠 ucieknie, zadbali, aby mia tak mo磧iwo嗆. Filozof nie godzi si na hipokryzj wolno軼i bez wolno軼i - doprowadza sytuacj do ostateczno軼i - przyjmuje 鄉ier.

Rekonstrukcja poety przywo逝je z kolei posta Homera. Niewidomy ju autor wielkich epopei zmienia pogl康 na to, co naprawd istotne i warte zainteresowania - nie zgie趾 wielkiej bitwy, ale drobiazg, szczeg馧, to co najbardziej osobiste i kruche. Trzy pozosta貫 dramaty si璕aj po temat wsp馧czesny. W spos鏏 bardzo przekonuj帷y pokazuj zwyczajno嗆, banalno嗆 sytuacji, w kt鏎ej objawia si z這. Mo積a po膨da drugiego pokoju tak bardzo, by 篡czy sobie 鄉ierci s御iadki, by si do niej przyczyni (Drugi pok鎩).

Mo積a zosta odartym, ze wszystkiego, co wa積e w 篡ciu na skutek nieludzkich przepis闚 i t瘼ej ludzkiej g逝poty (Listy naszych czytelnik闚). Mo瞠 si w zwyk造m ma造m miasteczku, w鈔鏚 bardzo porz康nych ludzi, zdarzy morderstwo, kt鏎ego nikt nie umie wyt逝maczy i kt鏎emu nikt nie pr鏏owa zapobiec (Lalek).

Nagrody:
* 1961 Nagroda Pier軼ienia i tytu Ksi璚ia S這wa (Rada Naczelna Zrzeszenia Student闚 Polskich) * 1963 Nagroda Fundacji im. Ko軼ielskich (Genewa) * 1965 Nagroda Fundacji A. Jurzykowskiego (Nowy Jork) * 1965 Internationaler Nikolaus Lenau Preis (Austria) * 1973 Nagroda im. Gottfrieda von Herdera (Austria) * 1978 Nagroda im. Petrarki (RFN) * 1981 Nagroda Literacka im. Andrzeja Struga * 1984 Nagroda "Solidarno軼i" * 1984 Nagroda Poetycka im. S瘼a Szarzy雟kiego * 1984 Mi璠zynarodowa Nagroda Pisarska Walijskiej Rady Sztuki * 1987 Nagroda W璕ierskiej Fundacji Ksi璚ia Gabora Bethlema * 1988 Nagroda im. Brunona Schulza (ameryka雟ka Fundacja Studi闚 Polsko-砰dowskich i ameryka雟ki Pen Club) * 1989 Nagroda Pen Clubu im. komandora K. Szcz瘰nego * 1990 Nagroda Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego * 1991 Nagroda Jerozolimy (Jerusalem Prize for the Freedom of the Individual in Society) * 1991 Nagroda Vilenica (Stowarzyszenie Pisarzy S這we雟kich) * 1993 Nagroda im. Kazimierza Wyki * 1994 Nagroda Krytyk闚 Niemieckich za najlepsz ksi捫k roku (Martwa natura z w璠zid貫m) * 1995 Nagroda T.S. Eliota (ameryka雟ka Fundacja Ingersol) * 1996 Nagroda Miasta Mnster.

Bibliografia
Utwory Herberta
Tomy poetyckie: * Struna 鈍iat豉, Warszawa 1956. (Czytelnik) * Hermes, pies i gwiazda, Warszawa 1957. (Czytelnik) * Studium przedmiotu, Warszawa 1961. (Czytelnik) * Napis, Warszawa 1969. (Czytelnik) * Pan Cogito, Warszawa 1974. (Czytelnik) * Raport z obl篹onego Miasta i inne wiersze, Pary 1983. (Instytut Literacki) * Elegia na odej軼ie, Pary 1990. (Instytut Literacki) * Rovigo, Wroc豉w 1992. (Wydawnictwo Dolno郵御kie) * Epilog burzy, Wroc豉w 1998. (Wydawnictwo Dolno郵御kie) Po鄉iertnie - bez zgody spadkobierczy praw autorskich: * Podw鎩ny oddech. Prawdziwa historia niesko鎍zonej mi這軼i. Wiersze dot康 niepublikowane, Gdynia 1999. (Ma貪orzata Marchlewska Wydawnictwo).
Zbiory esej闚, opowiadania: * Barbarzy鎍a w ogrodzie, Warszawa 1962. (Czytelnik) * Martwa natura z w璠zid貫m, Wroc豉w 1993. (Wydawnictwo Dolno郵御kie) Po鄉iertnie: * Labirynt nad morzem, Warszawa 2000. (Zeszyty Literackie) * Kr鏊 mr闚ek, Krak闚 2001. (Wydawnictwo a5) * W瞛e gordyjski oraz inne pisma rozproszone 1948-1998, oprac. P.K康ziela, Warszawa 2001. (Biblioteka „Wi瞛i”) (Tak瞠 recenzje i publicystyka)
Dramaty: * Jaskinia filozof闚, „Tw鏎czo嗆” 1956, nr 9. * Drugi pok鎩, „Dialog” 1958, nr 4. * Rekonstrukcja poety, „Wi篥” 1960, nr 11/12. * Lalek. Sztuka na g這sy, „Dialog” 1961, nr 12. * Listy naszych czytelnik闚, „Dialog” 1972, nr 11. Wszystkie po鄉iertnie: Dramaty, Wroc豉w 1997. (Wydawnictwo Dolno郵御kie).
Korespondencja: * Listy do Muzy. Prawdziwa historia niesko鎍zonej mi這軼i, Gdynia 2000. (Ma貪orzata Marchlewska Wydawnictwo) (Bez zgody spadkobierczy praw autorskich.) * ”Kochane Zwierz徠ka...” Listy Zbigniewa Herberta do przyjaci馧 – Magdaleny i Zbigniewa Czajkowskich, red. i komentarze: Magdalena Czajkowska, Warszawa 2000 (Pa雟twowy Instytut Wydawniczy) * Zbigniew Herbert. Jerzy Zawieyski. Korespondencja 1949-1967, wst瘼: Jacek ㄆkasiewicz, wyb鏎 i przypisy: Pawe K康ziela, Warszawa 2002 (Biblioteka „Wi瞛i”) * Zbigniew Herbert. Henryk Elzenberg. Korespondencja, red. i pos這wie: Barbara Toru鎍zyk, przypisy: Barbara Toru鎍zyk, Pawe K康ziela, [2002] (Fundacja Zeszyt闚 Literackich) * Zbigniew Herbert, Jerzy Turowicz. Korespondencja, Krak闚 2005 (wydawnictwo a5) * Zbigniew Herbert, Stanis豉w Bara鎍zak. Korespondencja, 2005 (Fundacja Zeszyt闚 Literackich) * Zbigniew Herbert, Czes豉w Mi這sz. Korespondencja,2006 (Zeszyty Literackie).
Opracowania (Pozycje ksi捫kowe w uk豉dzie chronologicznym): * Andrzej Kaliszewski, Pana Cogito, Krak闚 1982, wyd. 2. rozszerz. 鏚 1990. * Stanis豉w Bara鎍zak, Uciekinier z Utopii: o poezji Zbigniewa Herberta, Londyn 1984. * W這dzimierz Maci庵, O poezji Zbigniewa Herberta, Wroc豉w 1986. * A.Baczewski, Szkice literackie. Asnyk. Konopnicka. Herbert, Rzesz闚 1991. * Jacek Brzozowski,”Pan Cogito” Zbigniewa Herberta, Warszawa 1991. * Andrzej Kaliszewski, Herbert, Warszawa 1991. * Andrzej Kaliszewski, Zbigniew Herbert, Krak闚 1993. * Dlaczego Herbert. Wiersze i komentarze, 鏚 1992. * Barbara Myrdzik, Poezja Zbigniewa Herberta w recepcji maturzyst闚, Lublin 1992. * Czytanie Herberta, red. Przemys豉w Czapli雟ki, Piotr 奸iwi雟ki, Maria Wiegandt, Pozna 1995. * Jacek ㄆkasiewicz, Poezja Zbigniewa Herberta Warszawa 1995. (Biblioteka Analiz Literackich) * Marek Adamiec, „...Pomnik troch niezupe軟y...”. Rzecz o apokryfach i poezji Herberta, Gda雟k 1996. * Danuta Opacka-Walasek, „...pozosta wiernym niepewnej jasno軼i”. Wybrane problemy poezji Zbigniewa Herberta, Katowice 1996. * Piotr Siemaszko, Zmienno嗆 i trwanie. (O eseistyce Zbigniewa Herberta), Bydgoszcz 1996. * Andrzej Franaszek, Ciemne 廝鏚這 (o tw鏎czo軼i Zbigniewa Herberta), Londyn 1998. * Poznawanie Herberta, wyb鏎 i wst瘼 A.Franaszek, Tom 1 - Krak闚 1998, Tom 2 - Krak闚 2000. * Herbert i znaki czasu. Tom I. Colloquia Herbertiana (I), red. El瘺ieta Feliksiak, Mariusz Le, El瘺ieta Sidoruk, Bia造stok 2001. * Julian Kornhauser, U鄉iech Sfinksa. O poezji Zbigniewa Herberta, Krak闚 2001. * Jacek ㄆkasiewicz, Herbert, Wroc豉w 2001. (Seria: A to Polska w豉郾ie) * Jadwiga Mizi雟ka, Herbert Odyseusz, Lublin 2001. * Danuta Opacka-Walasek, Czytaj帷 Herberta, Katowice 2001. * Joanna Salamon, Czas Herberta albo na dom w Czarnolesie, Warszawa 2001. * Tw鏎czo嗆 Zbigniewa Herberta. Studia, red. Marzena Wo幡iak-ζbieniec, Jerzy Wi郾iewski, Krak闚 2001. * Herbert. Poetyka, warto軼i i konteksty, red. Eugeniusz Czaplejewicz i Witold Sadowski, Warszawa 2002. * Joanna Siedlecka, Pan od poezji. O Zbigniewie Herbercie, Warszawa 2002 (fragment) * Bohdan Urbankowski, Poeta, czyli cz這wiek zwielokrotniony. Szkice o Zbigniewie Herbercie, Radom 2004 Przypisy 1. ↑ Nale篡 tu jednak zauwa篡, 瞠 matka Boles豉wa Herberta nosi豉 nazwisko Ba豉ban, kt鏎e nie jest ormia雟kie. Nazwisko to, pochodz帷e od perskiego s這wa oznaczaj帷ego rodzaj duduka, nosz g堯wnie cz這nkowie lub potomkowie lud闚 ira雟kich i tureckich oraz 砰dzi. 2. ↑ Selected Poems w t逝maczeniu Czes豉wa Mi這sza i Petera Dale'a Scotta z przedmow Al Alvarez. Penguin Modern European Poets, 1968; przedruk The Ecco Press.
廝鏚這: wikipedia - wolna encyklopedia


Pobierz opis w formacie PDF
Dost瘼no嗆: produkt dost瘼ny




 |  Strona g堯wna  |  Nowo軼i  |  O firmie  |  Regulamin  |  Aktualny stan koszyka  |  Kontakt  | 
oprogramowanie Sklepy internetowe

Sklep numizmatyczny - Polskie i zagraniczne monety kolekcjonerskie, banknoty polimerowe
Monety z這te, monety srebrne, monety Kanonizacja Jana Paw豉 II, monety okolicznociowe 5 z
Numizmatyka: Z這to lokacyjne: Z這te sztabki: Abonament numizmatyczny 2015
Skarby Stanis豉wa Augusta, Kanonizacja Jan Pawe II
Sitemap