HomeNowo軼iO firmieRegulaminTw鎩 koszykKontakt
Sklep numizmatyczny zaprasza, 22 listopada 2017 r. U篡tkownicy online: 48
Pole znajonemu  |  Dodaj do ulubionych
Nowo軼i
25 $, 安i皻y Jan Pawe II - Krzy, 2014 + WYSYΘA GRATIS
Mennica Polska: Numizmatyka
Cena brutto: 1890.00 PLN

1 $, Ikona Matki Boskiej Tichwi雟kiej, 2014
Mennica Polska: Numizmatyka
Cena brutto: 489.00 PLN

100 z, Kanonizacja Jana Paw豉 II 17 kwietnia 2014 r., 2014
NBP - z這te monety
Cena brutto: 1940.00 PLN


Informacje
Plan emisyjny
monet w 2015 roku:

100-lecie Politechniki Warszawskiej
- 200 z, 10 z

150. rocznica urodzin
Kazimierza Przerwy-Tetmajera
- 200 z, 10 z

Skarby Stanis豉wa Augusta
– W豉dys豉w Jagie陶o
- 500 z, 50 z

Historia Monety Polskiej
– floren W豉dys豉wa υkietka
- 20 z

Odkryj Polsk – Kana Bydgoski
- 5 z

Zabytki Kultury w Polsce – Relikty
budowli pa豉cowo-sakralnej
na Ostrowie Lednickim
- 20 z

Polscy Malarze XIX/XX w.
– Alfred Wierusz-Kowalski
- 20 z

600. rocznica urodzin Jana D逝gosza
– banknot kolekcjonerski
- 20 z

Skarby Stanis豉wa Augusta
– W豉dys豉w Warne鎍zyk
- 500 z, 50 z

Historia Monety Polskiej
– grosz Kazimierza Wielkiego
- 20 z

Zwierz皻a 安iata – Pszczo豉 miodna
- 20 z

Odkryj Polsk
- 5 z

100-lecie Niepodleg這軼i
Pa雟twa Polskiego
- 100, 10 z

50. rocznica wystosowania or璠zia
biskupów polskich do niemieckich
- 10 z

Skarby Stanis豉wa Augusta
– Kazimierz Jagiello鎍zyk
- 500 z, 50 z

Historia Monety Polskiej
– pó貪rosz W豉dys豉wa Jagie陶y
- 20 z

Historia Polskiej Muzyki Rozrywkowej
Krzysztof Klenczon
- 10 z, 10 z

*****


Plan emisyjny

monet w 2014 roku:

Polska Reprezentacja Olimpijska
Soczi 2014
- 200 z, 10 z, 2 z

Zwierz皻a 安iata
Konik polski
- 20 z, 2 z

Skarby Stanis豉wa Augusta
Kazimierz Wielki
- 500 z, 50 z

Historia Monety Polskiej
denar typu 2. Boles豉wa Krzywoustego
- 10 z

100. rocznica urodzin
Jana Karskiego
- 200 z, 10 z, 2 z

Kanonizacja Jana Paw豉 II
27 kwietnia 2014
- 100 z, 500 z, 10 z

Odkryj Polsk
- 5 z

600 lat stosunków dyplomatycznych
polsko-tureckich
- nomina turecki, 20 z

Patrioci 1944 Obywatele 2014
- 20 z

100. rocznica utworzenia
Legionów Polskich
- banknot polimerowy


Skarby Stanis豉wa Augusta
Ludwik W璕ierski
- 500 z, 50 z

Historia Monety Polskiej
brakteat Mieszka III
- 10 z

150. rocznica urodzin
Stefan 疾romskiego
- 200 z, 10 z

Polscy Malarze XIX/XX w.
Józef Che軛o雟ki
- 20 z

Skarby Stanis豉wa Augusta
Jadwiga
- 500 z, 50 z

Historia Monety Polskiej
brakteat Leszka Bia貫go
- 10 z

Historia Polskiej Muzyki Rozrywkowej
Grzegorz Ciechowski
- 10 z, 10 z

Wiadomo軼i

Emisje NBP
Emisja monet NBP 2015

Emisja monet NBP 2014

Emisja monet NBP 2013

Emisja monet NBP 2012

Emisja monet NBP 2011

Emisja monet NBP 2010

Emisja monet NBP 2009

Emisja monet NBP 2008

Emisja monet NBP 2007

Emisje monet NBP 1995 - 2006


 
10 z, Historia Jazdy Polskiej - Szwole瞠r Gwardii Cesarza Napoleona I, 2010
Nazwa Cena brutto
10 z, Historia Jazdy Polskiej - Szwole瞠r Gwardii Cesarza Napoleona I, 2010
119.00 PLN

Producent: NBP - srebrne monety

ID: 876

Seria: Historia Jazdy Polskiej

Stan zachowania monety:
I (menniczy)
Nomina: 10 z
Srebro: Ag 925
Techniki dodatkowe:
prostok徠ny kszta速 (klipa)
Stempel:
lustrzany
Wymiary:
32,00 mm x 22,00 mm
Waga: 14,14 g
Wielko嗆 emisji:
100.000 szt. (liczba monet przeznaczonych do sprzeda篡 przez NBP: 98.000 szt.)
Cena emisyjna NBP: 100 z
Projektant:
Andrzej Nowakowski
Data emisji monet: 10.03.2010 r.

Srebrna moneta kolekcjonerska - 4 spo鈔鏚 5 z serii "Historia Jazdy Polskiej", uwieczniaj帷ej szlachetnych rycerzy i histori polskiej wojskowo軼i.

Wyj徠kowy spos鏏 oddania ho責u kawalerii polskiej od zarania pa雟twa polskiego a po desperackie dni w 1939 roku.
  • Awers: w 鈔odku stylizowane wizerunki element闚 umundurowania i uzbrojenia szwole瞠ra.

  • Rewers: stylizowany wizerunek trzymaj帷ego lanc szwole瞠ra na koniu.
NBP emituje seri monet "Historia Jazdy Polskiej" od 2006 roku. W serii ukazuj si:
  • 200-z這towe monety z這te,
  • 10-z這towe monety srebrne
  • oraz dwuz這towe monety ze stopu Nordic Gold.
Trzecim tematem w tej serii by "Husarz - XVII wiek".

Pi徠 i zarazem ostatni monet z tej serii b璠zie moneta U豉n II Rzeczypospolitej.


Samosierra, mal. January Suchodolski
Szturm ostatniej baterii,
na ziemi przygnieciony koniem Niegolewski


1 Pu趾 Szwole瞠r闚-Lansjer闚 Gwardii Cesarskiej, w豉軼iwie 1 Pu趾 Lekkokonny (Polski) Gwardii Cesarskiej, (fr. 1er R嶲iment de chevau-l嶲ers (polonais) de la Garde Imp廨iale), oddzia polskich szwole瞠r闚 z epoki napoleo雟kiej.

Wchodzi w sk豉d Gwardii Cesarskiej I Cesarstwa Francuskiego. Wzi掖 udzia w mi璠zy innymi bitwach pod Wagram, nad Berezyn i pod Hanau oraz szar篡 na prze喚czy Somosierra.

Powstanie Pu趾u

Pu趾, pod dow鏚ztwem hr. Wincentego Krasi雟kiego, zosta utworzony na bazie Towarzystwa Przyjaci馧 Ojczyzny dekretem cesarskim Napoleona I, podpisanym 9 kwietnia 1807. w Kamie鎍u Suskim (Finckenstein) nakazuj帷ym zorganizowanie pu趾u (oto tre嗆 w XIX-wiecznym t逝maczeniu):

W obozie naszym cesarskim w Finkenstein dnia 6 kwietnia 1807 roku Napoleon, cesarz Francuz闚 i kr鏊 w這ski, postanowili鄉y i stanowimy co nast瘼uje:

Art. 1-y. Utworzony b璠zie pu趾 Lekko-konny polski gwardyi.

Art. 2-gi. Pu趾 ten sk豉da si b璠zie z czterech szwadron闚, ka盥y o dwuch kompanijach.

Art. 3-ci. Ka盥a kompanija sk豉da si b璠zie z jednego kapitana, dw鏂h porucznik闚 1-ej klasy, dwuch porucznik闚 2-ej klasy, jednego wachmistrza - szefa, sze軼iu wachmistrz闚, jednego furjera, dziesi璚iu brygadjer闚, dziewi耩dziesi徠 siedmiu szwole瞠r闚, trzech tr瑿aczy, dwuch kowali.

Art. 4-ty. Sztab pu趾u b璠zie z這穎ny: z jednego pu趾ownika dow鏚cy, dwuch major闚 francuz闚 wzi皻ych z gwardyi, czterech szef闚 szwadronu, jednego kwatermistrza podskarbiego, jednego kapitana instruktora wzi皻ego z gwardyi, dwuch adjutant闚 major闚 wzi皻ych z gwardyi, czterech podadjutant闚 major闚 wzi皻ych z pomi璠zy Polak闚, co s逝篡li w legjonach we Francyi, jednego podchor捫ego, z czterech oficer闚 zdrowia, z kt鏎ych dwuch 1-ej klasy, a dwuch 2-ej lub 3-ej klasy, jednego podinstruktora w randze wachmistrza - szefa, jednego artysty konowa豉, dwuch pomocnik闚 artyst闚 konowa堯w, jednego sztabs - tr瑿acza, dwuch tr瑿aczy brygadier闚, jednego majstra krawca, jednego majstra rajtu積ika, jednego majstra szewca, jednego puszkarza, jednego siodlarza, jednego p豉tnerza, dwuch kowali.

Art. 5-ty. 疾by by przyj皻ym do korpusu szwole瞠r闚, trzeba by w豉軼icielem lub synem w豉軼iciela, nie mie mniej ni 18-tu, a nie wi璚ej nad 40-stu lat wieku i opatrzy si w豉snym kosztem w konia, mundur, w rz璠 i rynsztunek kompletny, stosownie do wydanego wzoru; co si za tyczy os鏏, kt鏎eby nie by造 w stanie sprawi sobie zaraz konia, munduru, rz璠u i rynsztunku, tym dana b璠zie zaliczka. Ko b璠zie mie miary 4 st鏕 i 9 cali najwi璚ej, a 4 st鏕 i 6 cali najmniej.

Art. 6-ty. Szwole瞠rowie gwardyi polskiej b璠 mieli t sam prac co strzelcy konni gwardyi. Pobiera b璠 篡wno嗆, fura瞠 i b璠 mie massy, stosownie do taryfy oznaczonej przez pu趾ownika generalnego, dow鏚c ca貫j jazdy gwardyi.

Art. 7-my. Koszt pierwszego ekwipowania, jaki b璠zie zaliczony przez Rad administracyjn tym, coby nie mieli dostatecznych fundusz闚 w豉snych, potr帷any b璠zie a do umorzenia 穎責u, licz帷 po 15 sold闚 dziennie.

Art. 8-my. Rada administracyjna, rachunkowo嗆, rejestra, urz康zone b璠 w taki sam spos鏏 jak w innych pu趾ach gwardyi konnej.

Art. 9-ty. Osoby, chc帷e si zaci庵n望 do szwole瞠r闚 gwardyi, maj si przedstawi bezzw這cznie ksi璚iu Poniatowskiemu, dyrektorowi wydzia逝 wojny, przed kt鏎ym usprawiedliwiaj si z przymiot闚 i warunk闚 wymaganych w artykule 5-ym. Nast瘼nie przedstawiaj si majorowi wyznaczonemu do organizacji pu趾u, kt鏎y zrobiwszy ich przegl康, wcieli takowych do pu趾u i zapisze w kontrol ich wiek, rysopis, kraj, z kt鏎ego s rodem, nazwisko ojca i matki. Kontrola ta podan nam b璠zie do naszego podpisu.

Art. 10-ty. Nasz major generalny, minister wojny, ma sobie poleconem wykonanie tego naszego dekretu.

Pocz徠ki

Starania Polak闚 o utworzenie presti穎wego oddzia逝 w Gwardii cesarza datowa造 si ju od 1804 roku. Napoleon sk這ni si ku temu podczas kampanii 1806 w Polsce.

Towarzyszy豉 mu Gwardia Honorowa Polska z這穎na z m這dzie篡 arystokratycznej i 鈔ednioszlacheckiej, kt鏎ej dow鏚cami byli p騧niejsi oficerowie pu趾u. Gwardzi軼i odznaczyli si pod Pu速uskiem i υpacinem.

Nie wiadomo, czy ostateczna decyzja o utworzeniu oddzia逝 polskich szwole瞠r闚 gwardii wi您a豉 si z my郵 o swoistym zabezpieczeniu wierno軼i polskiego ziemia雟twa, wcale nie tak jednomy郵nie popieraj帷ego Napoleona, czy stanowi豉 dow鏚 uznania cesarza dla wk豉du Polak闚 w jego zwyci瘰twa. Utworzony 9 kwietnia 1807 pu趾 mia by jednostk elitarn. Sk豉da si wy陰cznie z ochotnik闚 przyjmowanych z zachowaniem cenzusu maj徠kowego[1] i stanowego - ch這p闚 do pu趾u nie przyjmowano.

W efekcie korpus oficerski pu趾u stanowili prawie w ca這軼i przedstawiciele rod闚 magnackich i bogatej szlachty, a 穎軟ierzami by豉 w wi瘯szo軼i szlachta[2].

Wzbudzi這 to pewne niezadowolenie w鈔鏚 weteran闚, kt鏎ymi mieli dowodzi niedo鈍iadczeni m這kosi. Dla niekt鏎ych do鈍iadczonych legionist闚 zabrak這 miejsc oficerskich.

Pu趾 formowa si w koszarach Mirowskich w Warszawie. Pierwsza kompania pierwszego szwadronu w sile 125 koni pod dow鏚ztwem Tomasza ㄆbie雟kiego gotowa by豉 do wymarszu do Francji w czerwcu 1807. Publiczny pokaz umiej皻no軼i szwole瞠rskich wzbudzi w鈔鏚 warszawiak闚 powszechne uznanie.



Szwole瞠rowie w bitwie, mal. Juliusz Kossak
(niew豉軼iwe s barwy proporczyk闚,
kt鏎e by造 amarantowe u g鏎y i bia貫 u do逝)

Organizacja, umundurowanie i uzbrojenie

Wed逝g pierwotnego Ordre de Bataille dow鏚c pu趾u zosta Wincenty Krasi雟ki (ojciec poety Zygmunta). Dow鏚cami czterech szwadron闚 byli: Tomasz ㄆbie雟ki, Ferdynand Stokowski, Jan Kozietulski i Henryk Kamie雟ki.

Ka盥y szwadron dzieli si na dwie kompanie (p馧szwadrony) po 125 穎軟ierzy ka盥a. W sk豉d kompanii wchodzi這 5 pluton闚.

W鈔鏚 dow鏚c闚 pluton闚 byli[3]: Antoni Potocki, Pawe Jerzmanowski, ㄆkasz Wybicki (syn J霩efa Wybickiego), J霩ef Szymanowski, J霩ef Jankowski, Seweryn Fredro.

Stanowiska podpu趾ownik闚 (grosmajor闚) i jednocze郾ie instruktor闚 obj瘭i Francuzi: Charles Delaitre z mameluk闚 gwardii i Pierre Dautancourt z 瘸ndarmerii wyborowej. Stan pu趾u liczy 60 oficer闚 i ok. 1000 穎軟ierzy. W 1812 r. sformowano pi徠y szwadron, dow鏚ztwo kt鏎ego obj掖 Pawe Jerzmanowski.

Na pocz徠ku 1813 roku do pu趾u w陰czono resztki 3 Pu趾u Szwole瞠r闚 Litewskich, oddzia 瘸ndarm闚 litewskich i kompani Tatar闚 co zwi瘯szy這 liczb kompanii do trzynastu. W maju i czerwcu tego roku zwi瘯szono liczb kompanii do pi皻nastu (117 oficer闚 i 1775 穎軟ierzy).

W grudniu 1813 roku przywr鏂ono star organizacj pu趾u, czyli 4 szwadrony i 8 kompanii. Z reszty sformowany zosta 3 pu趾 eklerer闚 gwardii pod dow鏚ztwem Jana Kozietulskiego. Polscy szwole瞠rowie gwardii byli oczywi軼ie na 穎責zie francuskim. W 1809 roku (po bitwie pod Somosierr) pu趾 zosta zaliczony do Starej Gwardii.

W starsze雟twie oddzia堯w nast瘼owa po strzelcach konnych, a wyprzedza mameluk闚. Po pierwszej abdykacji Napoleona (6 kwietnia 1814) po陰czono szwole瞠r闚 i eklerer闚 w jeden pu趾 wy陰czaj帷 z niego szwadron Paw豉 Jerzmanowskiego, kt鏎y uda si ze swoim wodzem na Elb. 1 maja 1814 r. wy陰czono pu趾 z armii francuskiej i w陰czono do polskiej, a 7 czerwca w Saint Denis zaprezentowa on si przed nowym wodzem, wielkim ksi璚iem Konstantym i wyruszy do Polski[4].

Projektuj帷 mundury szwole瞠r闚 wzorowano si na kawalerii narodowej sprzed 1794 r. Granatowa kurtka mia豉 amarantowy[5] ko軟ierz, mankiety i wy這gi. Obcis貫 granatowe spodnie (rajtuzy) by造 podszyte sk鏎 i ozdobione amarantowym, pojedynczym lampasem[6]. Ko軟ierz i wy這gi munduru paradnego zdobi dodatkowo srebrny w篹yk, a rajtuzy dwa amarantowe lampasy (mundury paradne oficerskie by造 bia這-amarantowe).

Wysokie na 22 cm czapki mia造 blach naczeln z mosi康zu (oficerowie ze srebra) ze wschodz帷ym s這鎍em i z這t liter "N" na srebrnym tle oraz srebrne (oficerowie) lub bia貫 (穎軟ierze) kordony. W wersji paradnej nad czapk powiewa豉 47 centymetrowa kita z czaplich, strusich lub kap這nich bia造ch pi鏎, a z boku doczepiona by豉 kokarda "tricolore" ze srebrnym krzy瞠m kawalerskim. Oficerowie nosili granatowe, a 穎軟ierze bia貫 p豉szcze.

Szwole瞠rowie byli uzbrojeni w szable, pocz徠kowo pruskie, kiepskiej jako軼i, a od marca 1809 we francuskie. R闚nie pruskie karabinki i pistolety wymieniono stopniowo na francuskie mousquetonnes (karabinki jazdy).

Lance o d逝go軼i 2,08 m z bia這-amarantowymi proporczykami otrzymali dopiero na prze這mie 1809 i 1810 r, po bitwie pod Wagram, gdzie odebrali lance austriackim u豉nom i dalej szar穎wali z nimi. Wtedy te zmieniono nazw oddzia逝 na lansjer闚 (fr. 1er R嶲iment de Lanciers de la Garde Imp廨iale).

Hymnem pu趾owym by "Marsz tr瑿aczy":

Witamy was, witamy was,
Je瞠li軼ie nasi kochajcie nas, kochajcie nas.

Witamy was, witamy was,
Je瞠li軼ie wrogi szanujcie nas, szanujcie nas.

Do zwyci瘰tw przywykli wkraczamy do was,
Obej軼ia wzgl璕nego 膨damy po was,
A wy si nic z貫go, a wy si nic z貫go
Nie b鎩cie od nas!

Do zwyci瘰tw przywykli wkraczamy do was,
Polacy po 鈍iecie wojujemy was!
My za Polsk nasz i za s豉w nasz
Wojujemy was! [7]



Szwole瞠r w letnim mundurze polowym,
Bitwa pod Samosierr, mal. Juliusz Kossak
Szlak bojowy

Hiszpania

Pu趾 zosta partiami wys豉ny do Hiszpanii. W boju po raz pierwszy znalaz si 14 lipca 1808 r. pod Medina de Rio Seco (dwa szwadrony pod dow鏚ztwem Kozietulskiego).

30 listopada 1808 roku dosz這 do najs造nniejszej w historii szwole瞠r闚 szar篡, na prze喚czy Somosierra. Bra w niej udzia 3. szwadron dowodzony zast瘼czo przez Kozietulskiego. Szwadron by tego dnia odkomenderowany do bezpo鈔edniej asysty przy cesarzu. Po za豉maniu si francuskiego natarcia piechoty Napoleon wyda szwole瞠rom rozkaz zdobycia w患ozu.

W御ka droga wiod帷a na szczyt (300 metr闚 r騜nicy poziom闚 na odcinku 2500 metr闚) i ograniczona z obu stron metrowej wysoko軼i murkiem kamiennym, a ponadto obsadzona topolami, uniemo磧iwia atak plutonami, dlatego zosta on poprowadzony czw鏎kami w szyku kolumnowym.

Po zdobyciu pierwszej baterii atakuj帷y, nie zwalniaj帷 tempa szar篡 prowadzonej galopem, w ci庵u o鄉iu minut dotarli na szczyt prze喚czy. Doprowadzi這 to w rezultacie do zdobycia wszystkich czterech baterii i otwarcia drogi przez w患霩 na Madryt dla ca貫j armii.

Rozkaz ataku by tak trudny do wykonania, 瞠 pojawiaj si g這sy historyk闚 twierdz帷e, i Napoleonowi chodzi這 jedynie o demonstracj, pozorowany atak odwracaj帷y uwag, kt鏎y Kozietulski 幢e zrozumia. Zdobycie szczytu prze喚czy si豉mi jednego szwadronu wzbudzi這 zdumienie i zachwyt.

Napoleon potrafi jednak wykorzysta efekt szale鎍zego ataku Polak闚, posy豉j帷 w 郵ad za nimi posi趾i. Kilkunastu szwole瞠r闚, kt鏎zy dotarli na szczyt, nie by這by w stanie utrzyma pozycji.

Szar瘸 przesz豉 do historii jako najefektowniejsze zwyci瘰two polskiej kawalerii w czasie wojen napoleo雟kich i jednocze郾ie najta雟ze zwyci瘰two Napoleona.

Sta豉 si legend i inspiracj dla tw鏎czo軼i literackiej i malarstwa. Na jej tle dochodzi這 i dochodzi nadal do spor闚 o wk豉d Polak闚 w zwyci瘰twa Napoleona, o zamiary cesarza w stosunku do Polski, a nawet o charakter interwencji francuskiej w Hiszpanii.

Pu趾 pozosta w Hiszpanii do lutego 1809 r. W tym czasie bra udzia w zdobyciu Madrytu, a nast瘼nie w walkach marsza趾a Soulta z Anglikami w Portugalii. Stu szwole瞠r闚 pod dow鏚ztwem Tomasza ㄆbie雟kiego eskortowa這 Napoleona podczas jego powrotu do Pary瘸.

1809-1811

W marcu 1809 roku pu趾 wszed w sk豉d armii przygotowywanej do wojny z Austri. 22 maja szwole瞠rowie bili si pod Essling.

6 lipca 1809 roku w bitwie pod Wagram szwole瞠rowie popisali si zn闚 szar膨, kt鏎a umocni豉 ich legend. W brawurowym ataku rozbili pu趾 u豉n闚 ksi璚ia Schwarzenberga, czym zapobiegli odci璚iu armii od most闚 na Dunaju. W czasie szar篡 odebrali u豉nom ich lance i ju z t broni atakowali dalej. Nale篡 zaznaczy, 瞠 wi瘯szo嗆 u豉n闚 Schwarzenberga stanowili Polacy z Galicji. W zwi您ku z tym wydarzeniem Napoleon mia powiedzie: Da im te lance, je郵i tak dobrze umiej si nimi pos逝giwa潩8]. Nast徙i豉 w zwi您ku z tym zmiana nazwy oddzia逝 na szwole瞠r闚-lansjer闚.

Rok 1810 i 1811 to w historii pu趾u czas odpoczynku, s逝瘺y dworskiej, odbierania nagr鏚 i uzupe軟ie strat osobowych. Tylko oko這 400 lansjer闚 walczy這 w Hiszpanii nad Ebro pod dow鏚ztwem grosmajora Ch. Delaitre'a. Oddzia szwole瞠r闚 eskortowa par cesarsk w podr騜y do Belgii, a samego Napoleona w jego inspekcji nadmorskich prowincji cesarstwa. G堯wn kwater pu趾u by這 Chantilly. Kozietulski otrzyma oficersk gwiazd Legii Honorowej, przedstawiony zosta do polskiego orderu Virtuti Militari oraz otrzyma tytu barona. Wincenty Krasi雟ki zosta genera貫m brygady i hrabi. Wielu innych 穎軟ierzy i oficer闚 otrzyma這 odznaczenia za m瘰two i awanse.

Rosja

20 lutego 1812 roku pu趾 otrzyma rozkaz wymarszu do Niemiec. 11 marca zosta skoncentrowany w Toruniu. 1 maja przekroczy (powi瘯szony o sformowany w Poznaniu pi徠y szwadron) wschodni granic Ksi瘰twa Warszawskiego. 22 czerwca 1812 roku Napoleon wyda w Wi趾owyszkach odezw o wybuchu II wojny polskiej, co oznacza這 wojn z Rosj.

W pierwszym etapie wojny pu趾 przydzielony zosta do cesarskiej Kwatery G堯wnej, a jeden szwadron stanowi osobist ochron marsza趾a Davouta. Szwole瞠rowie spe軟iali cz瘰to funkcje policyjne. Bili si pod Wilnem, Mohylewem i Smole雟kiem. W bitwie pod Borodino stanowili rezerw. Do Moskwy wkroczy z Napoleonem tylko szwadron s逝瘺owy (pozosta貫 kilka dni p騧niej). Eskorta pi耩dziesi璚iu szwole瞠r闚-lansjer闚 wyprowadzi豉 cesarza z p這n帷ego Kremla.

Wysokie morale i dyscyplina szwole瞠r闚 ujawni造 si podczas odwrotu Wielkiej Armii. Byli jedn z nielicznych jednostek, kt鏎a zachowa豉 zdolno嗆 bojow do ko鎍a. 25 pa寮ziernika walczyli pod Borowskiem i Ma這jaros豉wcem z Kozakami. W tym te dniu s逝瘺owy szwadron uratowa Napoleona pod Horodni przed dostaniem si w r璚e Kozak闚. 17 listopada szwole瞠rowie wzi瘭i udzia w bitwie pod Krasnem a 28 listopada walczyli nad Berezyn. 5 grudnia Napoleon opu軼i wojsko udaj帷 si do Pary瘸. Towarzyszy豉 mu do Oszmiany 7. kompania szwole瞠r闚 (nowo przyby貫 uzupe軟ienie), jako osobista eskorta. Pu趾 eskortowa cesarski skarbiec. Do Wilna dotar 9 grudnia. W kampanii pu趾 poni鏀 ogromne straty. Pod koniec grudnia liczy tylko 374 ludzi. Koni praktycznie nie by這. Jego liczebno嗆 by豉 jednak i tak wi瘯sza ni wszystkich pozosta造ch pu趾闚 konnych gwardii 陰cznie. Szwole瞠rowie zyskali sobie wielkie uznanie w鈔鏚 przeciwnik闚. Kozacy, kt鏎zy w ostatniej fazie odwrotu byli prawdziw zmor resztek Wielkiej Armii, niejednokrotnie uciekali na sam widok patroli pu趾u[9].

1813-1815

Walcz帷 w kampanii 1813 I Pu趾 Szwole瞠r闚 - Lansjer闚 Gwardii przechodzi jednocze郾ie reorganizacj i dokonywa uzupe軟ie stanu liczbowego. Wiosn cztery szwadrony pu趾u (dow鏚cy : Wincenty Krasi雟ki, Dominik Radziwi陶, Pawe Jerzmanowski, Dezydery Ch豉powski) bra造 udzia w bitwach pod Ltzen, Budziszynem i Reichenbach (Dzier穎ni闚). 12 lipca, odtworzony, licz帷y siedem szwadron闚 pu趾, wszed w sk豉d nowej Wielkiej Armii. Pu趾 podzielono na dwa regimenty. Sze嗆 kompanii znalaz這 si w dywizji kawalerii Starej Gwardii genera豉 Walthera. Osiem m這dszych kompanii i kompania Tatar闚 w陰czone zosta造 do II dywizji lekkiej kawalerii gwardii genera豉 Lefevre'a. Pierwszy regiment towarzyszy Napoleonowi. Pod Peterswalde rozbi pruski pu趾 huzar闚 lejbgwardii dowodzony przez syna genera豉 Blchera. W bitwie pod Lipskiem bra造 udzia oba regimenty. Po bitwie zniech璚enie ogarn窸o na pewien czas nawet elitarnych szwole瞠r闚. Zdarzy si bezprecedensowy w dziejach pu趾u wypadek. Oko這 pi耩dziesi璚iu 穎軟ierzy zdezerterowa這. Pod Hanau (30/31 pa寮ziernika) kolejn wspania陰 szar膨 dokonan wraz z pozosta陰 kawaleri gwardii, szwole瞠rowie otworzyli resztkom armii drog powrotu do Francji.

W kampanii obronnej Francji roku 1814 szwole瞠rowie i eklererzy brali udzia prawie we wszystkich bitwach. Walczyli pod Saint Dozier, Brienne, La Rohtiere, Champaubert, Montmirail, Vauchamps, Montereu, Troyes, Berry-au-Bac, Craonne, Laon, Reims, La Fere-Champenoise, Arcis-sur-Aube i Vitry. Brali udzia w obronie Pary瘸. Do ko鎍a pozostali wierni Napoleonowi. Po zdradzie marsza趾a Marmonta os豉niaj帷ego Fontainebleau, Kozietulski poprowadzi oba polskie pu趾i gwardii do Fontainebleau. Tu po raz ostatni Napoleon przeprowadzi przegl康 swoich polskich gwardyjskich oddzia堯w. Po jego abdykacji zwyci瞛cy wy陰czyli szwole瞠r闚 z francuskiej armii. Szwole瞠rowie wr鏂ili do ponownie zaj皻ego przez zaborc闚 kraju, wchodz帷 do nowo powsta貫j armii Kr鏊estwa Polskiego.

Szwadron ochotnik闚 pod dow鏚ztwem majora Paw豉 Jerzmanowskiego towarzyszy Napoleonowi na Elb (Szwadron Elby). Podczas "marszu na Pary" szwadron znajdowa si w awangardzie oddzia逝 Napoleona. W okresie "stu dni", licz帷y 225 os鏏 polski oddzia, w陰czony by do dywizji czerwonych lansjer闚 genera豉 Colberta i zachowa polskie mundury (w dekrecie pozbawiaj帷ym cudzoziemc闚 mo磧iwo軼i s逝瘺y w gwardii, Napoleon zrobi wyj徠ek dla Szwadronu Elby). Pomimo odezwy wielkiego ksi璚ia Konstantego wzywaj帷ej Jerzmanowskiego do odprowadzenia, pod gro嬌 surowych kar, szwadronu do kraju, szwole瞠rowie walczyli pod Ligny i Waterloo. Po przegranej, Szwadron Elby wycofa si wraz z marsza趾iem Davoutem za Loar. 1 pa寮ziernika 1815 roku 穎軟ierzy szwadronu zwolniono ze s逝瘺y francuskiej.



Wagram. Tomasz ㄆbie雟ki w鈔鏚 u豉n闚 austriackich,
(Tomasz ㄆbie雟ki na bia造m koniu), mal. Juliusz Kossak

Lista 穎軟ierzy pu趾u

Materia造 archiwalne dotycz帷y 穎軟ierzy I Pu趾u znajduj si w ksi璕ach rodowodowych zwanych Registre-Matricule. Pierwsza z nich, rozpocz皻a 14 kwietnia 1807 roku w Warszawie, obejmuje szwole瞠r闚 o numerach ewidencyjnych od 1 do 1800. Si璕a ona po 27 lutego 1812 roku.

Druga ksi璕a, prowadzona wed逝g tego samego wzoru, zosta豉 r闚nie sporz康zona 27 lutego 1812 r. Obejmuje ona szwole瞠r闚-lansjer闚 zarejestrowanych pod numerami 1801 - 3508. Ostatni szwole瞠r dopisany zosta 25 lutego 1814 roku. W rejestrze odnotowano nie tylko wst瘼uj帷ych bezpo鈔ednio do I Pu趾u, ale tak瞠 穎軟ierzy 3 Pu趾u Litewskiego Szwole瞠r闚 i szwadronu litewskich Tatar闚, kt鏎zy zostali w陰czeni do I Pu趾u.

Ksi璕a trzecia dotyczy 3 Pu趾u Eklerer闚. Otwarto j 1 stycznia, a zamkni皻o 21 marca 1814. Obejmuje ona numery od 1 do 934. Wreszcie czwarta ksi璕a odnosi si do pu趾u szwole瞠r闚-lansjer闚 gwardii odtworzonego w 1815 roku, a rozwi您anego po paru miesi帷ach, po upadku Napoleona. Znajduj si tu nazwiska oko這 200 Polak闚, zar闚no ze Szwadronu Elby, jak te ostatnich ochotnik闚.

ㄠcznie wszystkie ksi璕i obejmuj nazwiska 4800 Polak闚 i Francuz闚[10].

Koniec istnienia i tradycja

Ostatnim akcentem istnienia I Pu趾u by nast瘼uj帷y list:

„Do Ia郾ie O鈍ieconey Izabelli z Hrabi闚 Fleming闚. Xi篹ny Czartoryskiey

Mo軼ia Xi篹no!

Korpus oficjer闚 niegdy pierwszego Regimentu Lekkokonnego polskiego Gwardyi Cesarskiey, w zmianie dzisiejszey 鈍iata, po tylo-letnim boiu chc帷 da Waszey Xi捫璚ey Mo軼i dow鏚 uszanowania kt鏎e Jey cnoty, Jey przywi您anie do Oyczystey ziemi w nich wznieci這, ofiarui Jey ieden ze Sztandar闚 ich Regimentu do zbior闚 安i皻ych pami徠ek s豉wy kraiowey, kt鏎e przez Wasz Xi捫璚 Mo嗆 zebrane zostan obcym r瘯om i samemu czasowi wydarte. Ten znak w stu zwyci瘰twach przewodz帷 by na murach Madrytu, Wiednia i Kremlinu zatkni皻ym. Tysi帷e m這dzi polskiey za nim id帷 s康zili si by szcz窷liwemi krew dla Oyczyzny i dla iey s豉wy przelewa.

Chciey Wasza Xi捫璚a Mo嗆 widzie w tey Ofierze dow鏚 tych uczuci闚 kt鏎e dla niey ka盥en Polak winien i razem przyi望 o鈍iadczenie naszego powa瘸nia.

Imieniem Oficjer闚, Genera Dywizyi, Niegdy P馧kownik tego Regimentu Hrabia Krasi雟ki”
- Marian Brandys, "Koniec 鈍iata szwole瞠r闚", t.1, s.8

W czasach II Rzeczypospolitej tradycje I Pu趾u szwole瞠r闚 gwardii kultywowa 1 Pu趾 Szwole瞠r闚 J霩efa Pi連udskiego, elitarna jednostka kawalerii, kt鏎ej 2 szwadron by zwyczajowo szwadronem przybocznym prezydenta RP.

W po這wie sierpnia w Ciechanowie i Opinog鏎ze odbywaj si widowiska "Powr鏒 szwole瞠r闚" organizowane przez Urz康 Miasta Ciechan闚, Muzeum Romantyzmu w Opinog鏎ze, O鈔odek Studi闚 Epoki Napoleo雟kiej Wy窺zej Szko造 Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora, Starostwo Powiatowe w Ciechanowie, Urz康 Gminy w Opinog鏎ze, Muzeum Szlachty Mazowieckiej, Centrum Kultury i Sztuki oraz dow鏚ztwo miejscowego garnizonu. W widowiskach bierze udzia wiele "oddzia堯w" rekonstruuj帷ych wojskach epoki napoleo雟kiej z Anglii, Bia這rusi, Litwy, υtwy, oraz liczne grupy historyczne z Polski.

Bibliografia

* Dezydery Ch豉powski, Memoirs of a Polish Lancer, Chicago 1992, ISBN 0-9626655-3-3
* Marian Brandys, Koniec 鈍iata szwole瞠r闚, t. 1, Warszawa 1972
* Marian Brandys, Kozietulski i inni, Warszawa 1982, ISBN 83-207-0463-4
* John R. Elting, Napoleonic Uniforms, t. 2, New York 1993, ISBN 0-02-897115-9
* Eligiusz Koz這wski & Mieczys豉w Wrzosek, Historia or篹a polskiego 1795-1939, Warszawa 1984, ISBN 83-214-0339-5
* Marian Kukiel, Dzieje or篹a polskiego w epoce napoleo雟kiej 1795-1815, Pozna 1912
* Jan Pacho雟ki, Genera Jan Henryk D帳rowski 1755-1818, Warszawa 1981, ISBN 83-11-07252-3
* Rocznik Woyskowy Kr鏊estwa Polskiego na rok 1825, Warszawa 1825

Przypisy

1. ↑ Chodzi這 o konieczno嗆 wyekwipowania i umundurowania na w豉sny koszt
2. ↑ Chocia nie brakowa這 przedstawicieli mieszcza雟twa, w tym tak瞠 砰d闚; wi璚ej w: J霩ef Za逝ski, Wspomnienia o Pu趾u Lekkokonnym Polskim
3. ↑ Lista niepe軟a i nigdy nie uzupe軟iona
4. ↑ Powa積e braki w dokumentacji uniemo磧iwiaj odtworzenie Ordre de Batallie Pu趾u, bowiem znaj帷 nawet nazwiska oficer闚, nie znamy ich konkretnych przydzia堯w do poszczeg鏊nych p馧szwadron闚 i pluton闚; nie znamy te stan闚 s逝瘺 ty這wych (felczer闚, kowali, p豉tnerzy, rusznikarzy, siodlarzy, szewc闚, krawc闚 itp.
5. ↑ Elting: "by to kolor buraczkowy (ang. beet root), kt鏎y Francuzi nazywali amaranth"
6. ↑ Spodnie oficerskie by造 w barwach odwrotnych
7. ↑ Brandys, s.6
8. ↑ Potwierdza to w swej relacji Dezydery Ch豉powski
9. ↑ Kukiel, s.374
10. ↑ Lista nazwisk 穎軟ierzy Pu趾u
廝鏚這: NBP / Mennica Polska / Wikipedia

Dost瘼no嗆: produkt dost瘼ny




 |  Strona g堯wna  |  Nowo軼i  |  O firmie  |  Regulamin  |  Aktualny stan koszyka  |  Kontakt  | 
oprogramowanie Sklepy internetowe

Sklep numizmatyczny - Polskie i zagraniczne monety kolekcjonerskie, banknoty polimerowe
Monety z這te, monety srebrne, monety Kanonizacja Jana Paw豉 II, monety okolicznociowe 5 z
Numizmatyka: Z這to lokacyjne: Z這te sztabki: Abonament numizmatyczny 2015
Skarby Stanis豉wa Augusta, Kanonizacja Jan Pawe II
Sitemap