Sklep internetowy: www.numizmatyczny.pl
10 zł, 65. rocznica oswobodzenia KL Auschwitz-Birkenau, 2010
previous next contents

numizmatyka

Stan zachowania monety: I (menniczy)

Srebrna moneta: szlachetny kruszec, walory artystyczne oraz bezcenny walor historyczny związany z udokumentowaniem ważnego wydarzenia - 65. rocznicy oswobodzenia KL Auschwitz-Birkenau.

Kolekcja: Srebrne monety o tematyce historycznej

Stan zachowania monety:
I (menniczy)
Nominał: 10 zł
Srebro: Ag 925
Stempel:
lustrzany
Średnica:
32,00 mm
Waga: 14,14 g
Wielkość emisji: 80.000 szt. (z czego NBP javascript:void(0)kolekcjonerom udostępnił 55.000 szt. monet)
Cena emisyjna NBP: 85 zł (cena dla Abonentów posiadających w sklepie www.numizmatyczny.pl abonament brokerski lub brokerski przedpłacony)
Data emisji monet w NBP: 22.01.2010 r.

Nowość - srebrna moneta kolekcjonerska autorstwa projektanta światowej sławy - Roberta Kotowicza.

Szlachetny kruszec, walory artystyczne oraz bezcenny walor historyczny związany z udokumentowaniem ważnego wydarzenia - 65. rocznicy oswobodzenia KL Auschwitz-Birkenau.


10 zł, 65. rocznica oswobodzenia KL Auschwitz-Birkenau, 2010
Brama obozowa Auschwitz

Zgodnie z oficjalnymi zapowiedziami NBP tylko "niewielka część" nakładu miała być przeznaczona na - cytat ze strony NBP: "cele własne NBP związane z promocją i reprezentacją, a także na cele reprezentacyjne organów władzy publicznej oraz na potrzeby własne instytucji i organizacji, których zakres działania związany jest z tematyką danej emisji. Takie zasady obowiązują obecnie i nie ulegną one zmianie".

Jednakże w dniu 4.01.2010 r. w godzinach popołudniowych NBP podał do publicznej wiadomości informację o tym, iż kolekcjonerom spośród 80.000 szt. udostępni 55.000 szt. monet, zaś 25.000 szt. monet NBP przeznacza na własne "cele reprezentacyjne", co stanowi "jedynie" 31,25% nakładu.

Na licytację monety "65. Rocznica Oswobodzenia KL Auschwitz-Birkenau" NBP przeznaczył zatem zaledwie 55.000 sztuk monet, co może oznaczać znaczną redukcję sprzedaży.

Dla porównania przypominamy, że np. wyemitowana w roku 2009 w nakładzie 50.000 szt. srebrna moneta kolekcjonerska o nominale 20 zł "65. rocznica likwidacji getta w Łodzi" osiągnęła wartość rynkową - około 180 zł, mimo że jej cena emisyjna wynosiła 104 zł.

Srebrna moneta kolekcjonerska, z historycznym napisem „ARBEIT MACHT FREI” widniejącym na bramie obozu oraz wizerunkiem dobrowolnego więźnia Witolda Pileckiego, upamiętnia 65. rocznicę wyzwolenia przez wojska radzieckie obozu koncentracyjnego Auschwitz.


W dniu 27 stycznia 1945 roku wojska radzieckie oswobodziły miasto Oświęcim oraz obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau. W obozie zastano około 5 000 ciężko chorych więźniów różnych narodowości.

Pierwszej pomocy udzielali żołnierze radzieccy, sanitariuszki oraz siostry z klasztoru Serafitek. W pierwszych dniach po wyzwoleniu na teren obozu przybywali również mieszkańcy Oświęcimia, a także dalszych rejonów Polski w poszukiwaniu rodzin i znajomych, a także niosąc pomoc humanitarną wyzwolonym więźniom, których stan zdrowia nie pozwalał opuścić obozu.

*****

Auschwitz-Birkenau - niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady - 27 stycznia 1945 r. oswobodzili żołnierze Armii Czerwonej. W walkach o wyzwolenie miasta i obozu poległo ponad 230 żołnierzy sowieckich.

Obóz koncentracyjny Auschwitz (Oświęcim) założyli Niemcy w połowie 1940 r., ponieważ zwiększała się liczba aresztowanych Polaków. Najstarsza część obozu, tak zwany obóz macierzysty (lub Auschwitz I) powstał w budynkach dawnych koszar.

Jesienią 1941 r. w pobliskiej wsi Birkenau (Brzezinka) Niemcy rozpoczęli budowę drugiej części obozu. Nazwano go Auschwitz II (lub Birkenau). Okresowo więziono w nim blisko 100 tys. osób. To tam zbudowano większość urządzeń masowej zagłady komór gazowych i krematoriów. Obóz Birkenau odegrał główną rolę w programie zbrodni, określonej przez nazistów jako "ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej.

Oprócz obozów Auschwitz I i Auschwitz II istniały też podobozy. Powstawały one przy zakładach przemysłowych i gospodarstwach rolnych. Ich celem było wyzyskanie niewolniczej pracy więźniów. Największy był podobóz przy zakładach Buna w Monowitz (Monowice). Od końca 1943 r. określano go mianem Auschwitz III lub KL Monowitz. W ten sposób powstał rozległy kompleks trzech połączonych ze sobą obozów: Auschwitz-Birkenau-Monowitz, z siecią podobozów. Obozy i podobozy otoczone były drutem kolczastym i wieżami strażniczymi.

W pierwszym okresie istnienia obozu trafiali do niego głównie Polacy, ale również więźniowie niemieccy, z reguły funkcyjni. Z czasem przysyłano tu mieszkańców innych krajów okupowanych.

Od początku 1942 r. Auschwitz był głównym ośrodkiem zagłady Żydów. Decydowała o tym bliskość głównych skupisk ludności żydowskiej. Do Auschwitz-Birkenau kierowano transporty z gett całej okupowanej Europy. Jeszcze w 1944 r. Niemcy zagazowali tu setki tysięcy Żydów, głównie węgierskich.

Stosowano także inne metody mordowania. Esesmani rozstrzeliwali więźniów np. pod "ścianą śmierci", a także zabijali zastrzykami z fenolu. W odwecie za ucieczkę z obozu kierowali więźniów na śmierć głodową. W taki sposób w 1941 r., ratując życie współwięźnia, dobrowolnie zginął franciszkanin Maksymilian Maria Kolbe. Dziesiątki tysięcy więźniów zmarło w wyniku warunków bytowania, zwłaszcza głodu, chorób i wyniszczającej pracy. Wiele osób zginęło na skutek prowadzonych przez lekarzy SS eksperymentów pseudomedycznych.

Do Auschwitz deportowano łącznie przypuszczalnie około 1 300 tys. osób (w tym około 1 100 tys. Żydów i 140-150 tys. Polaków), jednak zarejestrowano tylko około 400 tys. osób. Bez rejestrowania skierowano do komór gazowych setki tysięcy Żydów. Końcowa liczba ofiar Auschwitz wyniosła około 1 100 tys. osób. Wśród nich około 1 mln (90 %) stanowili Żydzi. W obozie zginęło około 70-75 tys. Polaków, 21 tys. Cyganów, 15 tys. jeńców sowieckich oraz 10-15 tys. więźniów innych narodowości.

Mimo skrajnie trudnych warunków, już od 1940 r. w Auschwitz istniała więzienna konspiracja. Jednym z jej założycieli był Witold Pilecki, który, aby trafić do obozu, celowo dał się ująć w Warszawie w trakcie łapanki. Informacje od członków konspiracji działającej w Auschwitz i wokół obozu trafiały na Zachód. W obozie dochodziło do ucieczek, a nawet buntów, krwawo tłumionych przez SS.

W połowie stycznia 1945 r., wobec ofensywy sowieckiej, wydano rozkaz likwidacji obozu. Z Auschwitz wyprowadzono 56 tys. więźniów. Ten "marsz śmierci" kosztował życie tysięcy ofiar. Setki więźniów, pozostawionych w obozie z powodu niezdolności do marszu, zmarło w wyniku chorób i z wycieńczenia lub zostało zamordowanych przez esesmanów.

Obóz Auschwitz oswobodziły oddziały Pierwszego Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej. Wyzwoliciele zastali ślady zbrodni, w tym zwłoki więźniów, wysadzone krematoria, a także stosy przedmiotów zagrabionych ofiarom największej w dziejach fabryki śmierci.

autor: Tadeusz Kondracki
źródło: NBP / Mennica Polska

previous next contents

Valid HTML 4.0!