Sklep internetowy: www.numizmatyczny.pl
50 rubli, B鏏r, 2006
previous next contents

numizmatyka

Emitent: Narodowy Bank Republiki Bia這ru
Stan zachowania:
I (menniczy)

Z這ta moneta kolekcjonerska, na kt鏎ej uwieczniony jest b鏏r - rarytas kolekcjonerski z serii, w sk豉d kt鏎ej wchodz tak瞠 monety: 豉b璠, mewa, 簑br, 簑raw. Uczta dla zmys堯w i trafna inwestycja: szlachetny kruszec, kt鏎y wci捫 zyskuje na warto軼i, modny temat dotycz帷y zwierz徠 oraz stosunkowo niski nak豉d w ilo軼i tylko 3.000 sztuk!



Seria: "Parki Narodowe Bia這rusi"

Kraj: Republika Bia這ru
Emitent: Narodowy Bank Republiki Bia這ru
Producent: Mennica Polska S. A.

Stan zachowania monety: I (menniczy)
Nomina: 50 rubli
Z這to: Au 900
Stempel: lustrzany
字ednica: 21,00mm
Waga: 8,0 g
Nak豉d limitowany: 3.000 szt.
Rok emisji: 2006

Z這ta moneta kolekcjonerska o popularnej tematyce dotycz帷ej zwierz徠 znajduje si w oryginalnym kapslu. Etui pokazane na zdj璚iu stanowi przyk豉dow dekoracj - nie na sprzeda. W zestawie znajduje si certyfikat po鈍iadczaj帷y autentyczno嗆 w j瞛yku angielskim, wystawiony przez Mennic Polsk S.A.

Jest to bardzo trafna inwestycja. Atuty tej z這tej monety to przede wszystkim:
Warto zauwa篡, 瞠 monety kraj闚 postradzieckich dosy szybko zyskuj na swej warto軼i i s poszukiwane przez kolekcjoner闚 nie tylko w Polsce, gdzie obecnie s trudno dost瘼ne, ale tak瞠 na ca造m 鈍iecie.

B鏏r europejski (豉c. Castor fiber) - ssak z rz璠u gryzoni. Dawniej wyst瘼owa w ca貫j strefie umiarkowanej Europy i Azji, obecnie wygin掖 w wielu regionach Europy. W Polsce jest gatunkiem chronionym. Po II wojnie 鈍iatowej na terenie Polski b鏏r wyst瘼owa nielicznie na terenie Suwalszczyzny. W rzece Pas喚ce wyst瘼owa tak瞠 b鏏r kanadyjski (Castor canadensis Kuhl), zbieg造 z hodowli. Na skutek migracji z teren闚 wschodnich, planowej introdukcji oraz naturalnych proces闚 migracji obecnie populacja bobra jest bardzo liczna. Gatunek w wielu miejscach jest pospolity.

D逝go嗆 cia豉 doros造ch osobnik闚 wynosi 70-100 cm, ogona 28-38 cm, ci篹ar 15-30 kg. Ma ma貫 oczy i uszy. Nogi ma kr鏒kie, biega oci篹ale, palce stopy tylnej pary n鏬 s z陰czone b這n, u豉twiaj帷a p造wanie, ogon jest szeroki, sp豉szczony grzbietobrzusznie i pokryty 逝skami, s逝篡 jako ster reguluj帷y g喚boko嗆 zanurzenia. Futro koloru br您owego, ciemnobr您owego, a nawet czarne.

Aktywny jest noc i o zmierzchu. Trudno wi璚 go w czasie dnia zauwa篡. Bobry najlepiej podpatrywa wcze郾ie rano o 鈍icie. Wyst瘼uje g堯wnie w lasach 喚gowych nad strumieniami, rzekami, jeziorami. Latem bobry 篡wi si g堯wnie ro郵inami wodnymi i przybrze積ymi, zim od篡wiaj si 造kiem drzew li軼iastych (najcz窷ciej topoli, wierzby), kt鏎e zgromadzi造 w lecie.

Drzewa stanowi jeden z budulc闚 瞠remi. Bobry bez problemu 軼inaj drzewa w okolicach rzek. Staraj si 軼ina drzewo w ten spos鏏, aby przewr鏂i這 si ono w kierunku rzeki. Kopie nory w brzegach rzek oraz wa豉ch przeciwpowodziowych lub w brzegach jezior. W przypadku braku dogodnych miejsc buduje kopce z ga喚zi i mu逝, otoczone wod, zwane 瞠remiami. Wej軼ie do nory znajduje si pod wod. Nora zaopatrzona jest tak瞠 w otw鏎 wentylacyjny. Czasami w 瞠remiu bobr闚 zamieszkuj tak瞠 pi禦aki.

B鏏r 篡je w rodzinach. Kojarzy si p騧na zim. Ci捫a trwa 105 dni, w miocie wyst瘼uje 2-4 m這dych. Na ma造ch strumieniach i potokach wszystkie osobniki z rodziny wsp鏊nie buduj tamy, powoduj帷 spi皻rzenia i podtopienie teren闚 陰kowych i le郾ych. Tworz si rozlewiska i ma貫, zabagnione jeziorka le郾e. Wskutek swojej dzia豉lno軼i odwraca melioracyjne osuszenie terenu, pozytywnie wp造waj帷 na ma陰 retencj w鏚.

Dawniej bobry ceniono ze wzgl璠u na futro oraz mi瘰o. Ze wzgl璠u na ogon pokryty 逝sk mi瘰o bobr闚 jedzono tak瞠 w czasie postu. Tak zwany "str鎩 bobrowy" - wydzielina dodatkowych gruczo堯w p販iowych - ceniona by豉 ze wzgl璠u na w豉軼iwo軼i lecznicze. Dawniej przez wiele lat bobry traktowano jako szkodniki, podtapiaj帷e tereny uprawne oraz czyni帷e szkody le郾e.

Obecnie jest to gatunek chroniony, pozytywnie wp造waj帷y na renaturalizacj krajobrazu, zwi瘯szaj帷y retencj w鏚 oraz przyczyniaj帷y si do odtwarzania 鈔鏚le郾ych bagien z du膨 ilo軼i martwego drewna - wa積e siedliska bogatej fauny owad闚 saproksylofagicznych. W tworzonych przez bobry zbiornikach wodnych rozpoczynaj si procesy torfowiskowe oraz pojawiaj si rzadkie gatunki owad闚 wodnych. Na niekt鏎ych terenach liczba bobr闚 jest jednak zbyt du瘸 i zbyt uci捫liwa dla rolnik闚.

Dzia豉lno嗆 bobr闚 w znacz帷y spos鏏 wp造wa na ekosystem. Budowane przez bobry tamy zalewaj znaczne po豉cie terenu i przyczyniaj si do zmiany w ekosystemie zar闚no flory, jak i fauny. Tamy bobrowe okre郵ane s przez biolog闚 ewolucyjnych jako fenotyp rozszerzony.

Bia這ru (bia. Беларусь, Republika Bia這rusi - Рэспубліка Беларусь) - pa雟two w Europie Wschodniej, kt鏎e og這si這 niepodleg這嗆 w 1991 roku.
Informacje og鏊ne
Bia這ru, Republika Bia這ru, Bie豉ru, Respublika Bie豉ru, pa雟two we wschodniej Europie, bez dost瘼u do morza. Na p馧nocy graniczy z Litw (502 km) i υtw (141 km), na wschodzie z Rosj (959 km), na po逝dniu z Ukrain (981 km) oraz na zachodzie z Polsk (605 km). Powierzchnia 207,6 tys. km2. 10,366,7 tys. mieszka鎍闚 (2000). 字ednia g瘰to嗆 zaludnienia: 49 os鏏/km2. Najg窷ciej zaludniona jest 鈔odkowa cz窷 kraju (60 os鏏/km2, najs豉biej Polesie (25 os鏏/km2). Stolica: Mi雟k (1,68 mln, 1997). G堯wne miasta (1991): Homel (501 tys.), Witebsk (356 tys.), Mohylew (368 tys.), Grodno (303 tys.), Brze嗆 (295 tys.). Ludno嗆 miejska stanowi 45%. Podzia administracyjny: 6 obwod闚. J瞛yk urz璠owy: bia這ruski i rosyjski. Sk豉d etniczny: Bia這rusini (77,9%), Rosjanie (13,2%), Polacy (4,1%), Ukrai鎍y (2,9%), 砰dzi (1,9%). Wyznania: prawos豉wni 60%, katolicy 8%, niewierz帷y 30%. Jednostka monetarna: 1 rubel bia這ruski. Analfabetyzm si璕a 2%. Przyrost naturalny: -4,69% (2000), jeden z najni窺zych na 鈍iecie. 字ednia d逝go嗆 篡cia: m篹czy幡i 61 lat, kobiety 74,4 lata. Bia這ru graniczy od zachodu z Polsk i Litw, od po逝dnia z Ukrain, od wschodu z Rosj i z υtw od p馧nocy. Bez dost瘼u do morza. * Ca趾owita granica l康owa: 2 969 km * D逝go嗆 granic z s御iaduj帷ymi pa雟twami: υtwa 143 km, Litwa 462 km, Polska 399 km, Rosja 990 km, Ukraina 975 km * Najwy窺zy punkt: G鏎a Dzier篡雟kiego (安i皻a G鏎a) 346 m n.p.m * Najni窺zy punkt: Niemen 90 m n.p.m Najwi瘯sze miasta: Mi雟k (stolica) - 1,8 mln mieszka鎍闚, Homel, Grodno, Witebsk, Mohylew, Bobrujsk, Brze嗆 nad Bugiem, Baranowicze, Borys闚, Pi雟k, Orsza, Nowopo這ck, Mozyrz, Lida, Mo這deczno.
Warunki naturalne
Powierzchnia nizinna z rze嬌 polodowcow. Znaczna cz窷 Bia這rusi po這穎na jest w zachodniej cz窷ci Niziny Wschodnioeuropejskiej, 70% powierzchni poni瞠j 200 m n.p.m. Na p馧nocy wy篡ny morenowe (Wy篡na Bia這ruska) przechodz帷a w Pojezierze Wile雟kiej. Na po逝dniu, ok. 20% powierzchni kraju zajmuj rozleg貫 tereny bagienne i torfowiska (Polesie). Najwy窺zy szczyt kraju: Dier篡雟ki 346 m n.p.m. na Wzniesieniach Mi雟kich.
Klimat
Klimat umiarkowanie ciep造. 鈔ednia temperatura w styczniu od -8 do -4蚓, natomiast w lipcu 17-19蚓. 字ednie roczne sumy opad闚 od 550 do 700 mm, przewaga opad闚 latem. 字ednia temperatura powietrza i 鈔ednia suma opad闚 w stolicy kraju wynosz: w styczniu -6蚓 i 40 mm, w lipcu 17蚓 i 90 mm.
Rzeki i jeziora
G瘰ta sie rzeczna, wi瘯szo嗆 瞠glowna oraz wykorzystywana do sp造wu drewna. G堯wne rzeki: Prype, Dniepr, D德ina, Niemen, Berezyna, So瞠m, Jasio責a, Willa. Ponad 10 tys. jezior polodowcowych: Narocz (80 km2), O鈍iejskie, Dry鈍iaty. Najwi璚ej jezior na Pojezierzu Bras豉wskim.
Flora i fauna
Ponad 30% powierzchni kraju zajmuj bagna i torfowiska. Naturaln szat ro郵inn kraju stanowi lasy mieszane, na p馧nocy brzozowe, sosnowe i jod這we, na po逝dniu d瑿owe, jesionowe, klonowe, grabowe, olszynowe, osikowe i bukowe, pokrywaj帷e 30% oraz ro郵inno嗆 bagienna i torfowiskowa. Najwi瘯sze zbiorowiska le郾e tworz puszcze: Grodzie雟k, Nalibock i Bia這wiesk, rozci庵aj帷e si wzd逝 granicy z Polsk. 安iat zwierz璚y reprezentuj: 這sie, dziki, bobry, 簑bry, jenoty. Du瞠 zanieczyszczenie 鈔odowiska po awarii elektrowni w Czernobylu na Ukrainie.
Historia
Pierwsi mieszka鎍y pojawili si na terenach Bia這rusi sto tysi璚y lat temu. W IX wieku powsta造 ksi瘰twa wschodnios這wia雟kie m.in. po這ckie, turowskie, pi雟kie i smole雟kie. W X wieku rozpocz窸a si chrystianizacja S這wian wschodnich, zako鎍zona dopiero w XV-XVI wieku. Ludno嗆 wschodniows這wia雟ka m闚i帷a j瞛ykiem rusi雟kim stanowi豉 wi瘯szo嗆 w Wielkim Ksi瘰twie Litewskim. Na pa雟two Witolda sk豉da豉 si Ru Bia豉 i Czarna, jak r闚nie Zaleska. Trzeba doda, 瞠 j瞛yk starobia這ruski by w okresie panowania Giedyminowic闚 j瞛ykiem pa雟twowym, zanim wyparty zosta przez j瞛yk polski (oficjalnie w 1696 roku) W konsekwencji rozbior闚 Rzeczypospolitej Obojga Narod闚 tereny bia這ruskie przesz造 pod w豉danie Rosji. T逝miono w闚czas wszelkie oznaki niezale積o軼i Bia這rusin闚 - zaczynaj帷 od j瞛yka, poprzez likwidacj unii brzeskiej na terenach wcielonych do Cesarstwa a po odbieranie maj徠k闚 szlachcie bia這ruskiej. Bia這rusini wzi瘭i udzia w polskich powstaniach: listopadowym i styczniowym. G堯wni dzia豉cze polityczni tacy jak Konstanty Kalinowski (bia. Kastu Kalinouski) i Sierakowski opowiadali si za wskrzeszeniem unii polsko-litewskiej z autonomi Bia這rusi w jej ramach. Za dzia豉lno嗆 patriotyczn spotyka造 ich represje ze strony car闚 (m.in. Kastu Kalinouski zosta powieszony w 1864). Koniec XIX wieku i pocz徠ek XX to okres, w kt鏎ym kszta速uje si elita kulturalna i polityczna rozpowszechniaj帷a ide narodu bia這ruskiego. W roku 1902 Wac豉w Iwanowski powo逝je Bia這rusk Parti Rewolucyjn, a rok p騧niej bracia Iwan i Anton ㄆckiewiczowie powo逝j Bia這rusk Rewolucyjn Hromad. Pierwsza legalna gazeta bia這ruska pod nazw Nasza Dola wychodzi 1 wrze郾ia 1906 i jest nieoficjalnym pismem BSH. 25 marca 1918 Bia這ru w wyniku pokoju w Brze軼iu i porozumienia z pa雟twami centralnymi po raz pierwszy w historii (na kr鏒ko) og這si豉 niezale積o嗆 - powsta這 w闚czas pa雟two bia這ruskie pod nazw Bia這ruska Republika Ludowa. 27 lutego 1919 powo豉na zosta豉 sowiecka Litewsko-Bia這ruska Republika Rad, kt鏎a upad豉 1 wrze郾ia 1919. 23 lutego 1920 w Rydze przedstawiciele Polski i Bia這rusi podpisali umow o charakterze konwencji wojskowej m闚i帷ej o wsp鏊nej walce z bolszewikami Wojska Polskiego i Bia這ruskiej Armii Narodowej (kt鏎 dowodzi gen. Stanis豉w Bu豉k-Ba豉chowicz). Na mocy pokoju ryskiego tereny Bia這rusi podzielone zosta造 mi璠zy Polsk a Rosj. G堯wnym o鈔odkiem kulturalnym inteligencji bia這ruskiej sta這 si Wilno oraz w niewielkim stopniu Bia造stok. Po sowieckiej stronie kordonu utworzono Bia這rusk Republik Radzieck (BSRR) ograniczon terytorialnie do Mi雟ka i okolic. W wyniku agresji radzieckiej na Polsk 17 wrze郾ia 1939 do Bia這ruskiej SRR przy陰czono wschodni cz窷 Mazowsza, Podlasie, Grodno i Polesie. W latach 1941-44 Bia這ru by豉 okupowana przez wojska niemieckie. Dla zwi瘯szenia si造 ZSRR w ONZ (oficjalnie w uznaniu zas逝g Bia這rusin闚 w czasie II wojny 鈍iatowej) przyznano BSRR miejsce w ONZ, obok USRR. 26 kwietnia 1986 w wyniku wybuchu jednego z reaktor闚 j康rowych w elektrowni w Czarnobylu na Ukrainie powa積ie ska穎na zosta豉 znaczna cz窷 Bia這rusi. Deklaracja suwerenno軼i zosta豉 uchwalona przez Rad Najwy窺z 27 lipca 1990, lecz pe軟a niepodleg這嗆 Republiki Bia這ru nast徙i豉 po rozwi您aniu ZSRR, gdy w grudniu 1991 w bia這ruskiej rezydencji rz康owej Wiskuli podpisano tzw. uk豉d bia這wieski. System polityczny Bia這rusi po 1994 przerodzi si w republik prezydenck, z wyra幡ymi cechami pa雟twa autorytarnego. Prezydentem niezmiennie pozostaje Alaksandar ㄆkaszenka, kt鏎y oskar瘸ny jest przez spo貫czno嗆 mi璠zynarodow o 豉manie praw cz這wieka. Jednak stosunki z Rosj uleg造 och這dzeniu po zakr璚eniu Bia這rusi dop造wu rosyjskiej ropy naftowej.
Symbole historyczne
Bia這-czerwono-bia豉 flaga oraz god這 - Pogo (bia. Пагоня) to symbole, kt鏎e by造 u篡wane przez Bia這rusk Republik Ludow oraz od momentu uzyskania niepodleg這軼i w 1991 do kontrowersyjnego referendum w sprawie symboli narodowych (niezale積i obserwatorzy stwierdzili, 瞠 referendum nie spe軟ia這 standard闚 demokratycznych) w 1995. God這 nawi您uje do herbu Pogoni - historycznego dla Wielkiego Ksi瘰twa Litewskiego, obejmuj帷ego swoim terytorium m.in. dzisiejsz Bia這ru. St康 podobie雟two do Pogoni - God豉 Litwy (lit. Vytis).
Kultura
Kultura bia這ruska nie mo瞠 si swobodnie rozwija w granicach kraju. Prezydent skutecznie dusi w zarodku wszelkie ogniska wolnomy郵icieli, w kt鏎ych rozwin望 mo瞠 si dzia豉lno嗆 opozycyjna m.in. zamkni皻o Uniwersytet Humanistyczny oraz inne szko造, gdzie j瞛ykiem wyk豉dowym by bia這ruski. Media s w wi瘯szo軼i upa雟twowione i propaguj kultur "poprawn politycznie". To w Polsce najpr篹niej dzia豉j organizacje pronarodowe. W Bia造mstoku znajduje si rozg這郾ia radiowa, kt鏎a nadaje audycje dost瘼ne na Bia這rusi. Nieopodal (w Gr鏚ku) co roku z inicjatywy BAS-u na uroczysku Boryk odbywa si Festiwal Muzyki M這dej Bia這rusi "Basowiszcza", gdzie m這dzi muzycy wprost ze sceny maj mo磧iwo嗆 wykrzyczenia gniewu i hase nawo逝j帷ych do walki z re磨mem. Legend muzyki bia這ruskiej jest NRM (dobrze znany tak瞠 w Polsce-liczne koncerty, wsp馧praca z Pid瘸m Porno), r闚nie du膨 popularno軼i ciesz si takie zespo造 jak: Gods Tower, Rasta, St.Mir, Indiga, 圭iana, BN, Krama, 砰himont Vaza, Ulis, IQ 48, Neuro Dubel i inni. Znanym "zakazanym" wykonawc jest te Zmicier Wajciuszkiewicz.
廝鏚這: wikipedia - wolna encyklopedia

previous next contents

Valid HTML 4.0!