Sklep internetowy: www.numizmatyczny.pl
50 rubli, 真br, 2006
previous next contents

numizmatyka

Emitent: Narodowy Bank Republiki Bia這ru
Stan zachowania:
I (menniczy)

Najbardziej poszukiwana moneta z ca貫j serii.

Seria: "Parki Narodowe Bia這rusi"

Kraj: Republika Bia這ru
Emitent: Narodowy Bank Republiki Bia這ru
Producent: Mennica Polska S. A.

Stan zachowania monety: I (menniczy)
Nomina: 50 rubli
Z這to: Au 900
Stempel: lustrzany
字ednica: 21,00mm
Waga: 8,0 g
Nak豉d limitowany: 3.000 szt.
Rok emisji: 2006

Z這ta moneta kolekcjonerska o popularnej tematyce dotycz帷ej zwierz徠 znajduje si w oryginalnym kapslu. Etui pokazane na zdj璚iu stanowi przyk豉dow dekoracj - nie na sprzeda. W zestawie znajduje si certyfikat po鈍iadczaj帷y autentyczno嗆 w j瞛yku angielskim, wystawiony przez Mennic Polsk S.A.

Jest to bardzo trafna inwestycja. Atuty tej z這tej monety to przede wszystkim:
Warto zauwa篡, 瞠 monety kraj闚 postradzieckich dosy szybko zyskuj na swej warto軼i i s poszukiwane przez kolekcjoner闚 nie tylko w Polsce, gdzie obecnie s trudno dost瘼ne, ale tak瞠 na ca造m 鈍iecie.

真br (豉c. Bison bonasus) - ssak 這篡skowy z rodziny kr皻orogich, rz璠u parzystokopytnych. Aktualnie populacja 簑br闚 na 鈍iecie liczy ok. 3400 osobnik闚, z czego 630 篡je w Polsce na terenie Puszczy Bia這wieskiej, Puszczy Boreckiej, Puszczy Pilskiej, Puszczy Knyszy雟kiej oraz w Bieszczadach (dalszych ok. 150 簑br闚 znajduje si w zamkni皻ych hodowlach).
* 簑br nizinny (Bison bonasus bonasus) - przed I wojn 鈍iatow zamieszkiwa w stanie dzikim jedynie Puszcz Bia這wiesk. W wyniku dzia豉 wojennych i k逝sownictwa do roku 1918 nie dotrwa 瘸den osobnik tej populacji. Odtworzono j dzi瘯i osobnikom trzymanym w niewoli.
* 簑br kaukaski (g鏎ski) (Bison bonasus caucasicus) - mniejszy od 簑bra nizinnego. Zamieszkiwa niegdy Kaukaz. Ostatni osobnik pad w roku 1925. Obecnie trwaj prace nad odtworzeniem podgatunku na podstawie 篡j帷ych miesza鎍闚 z 簑brem nizinnym. Do podgatunku zalicza si osobniki fenotypowo odpowiadaj帷e cechom 簑bra g鏎skiego.
* 簑br w璕ierski (Bison bonasus hungarorum) - 篡 na terenie po逝dniowych Karpat i Siedmiogrodu. Wymar oko這 1790 roku.
* 簑br stepowy (Bison bonasus priscus) - wyst瘼owa licznie na terenie Europy w dw鏂h falach: p馧 miliona lat temu oraz oko這 150-100 tysi璚y lat temu. M鏬 mie oko這 dw鏂h metr闚 wysoko軼i i trzech metr闚 d逝go軼i. Mia d逝gie rogi, niemal dwa razy d逝窺ze ni 簑br nizinny.
* Bison bonasus schoetensacki - zbli穎ny wielko軼i do 簑bra nizinnego i podobnie jak on preferowa 鈔odowisko le郾e. Pojawi si oko這 miliona lat temu i wygin掖 oko這 150-100 tys. lat temu.


parki narodowe Bia這rusi - 真br

Wielko嗆 簑bra:

samce - masa 500-1000 kg i wi璚ej, wysoko嗆 w k喚bie 170-200 cm, samice - masa 350-500 kg, wysoko嗆 w k喚bie 160-190 cm.
Wygl康 簑bra:
g這wa 簑bra jest stosunkowo du瘸 i ci篹ka o szerokim i wypuk造m czole, oczy ma貫, kr鏒kie rogi skierowane do g鏎y i zagi皻e do 鈔odka. Szyja 簑bra jest gruba, kr鏒ka z wyra幡ym podgardlem. Prz鏚 tu這wia wygl康a na bardzo pot篹ny na skutek silnie rozwini皻ego k喚bu i porastaj帷ej go kasztanowo-brunatnej sier軼i, kt鏎a w zimie jest ciemniejsza ni latem. Sier嗆 w dolnej cz窷ci g這wy, przodu i szyi jest d逝ga, na g這wie, karku i k喚bie wyst瘼uje grzywa z這穎na z w這s闚 o軼istych.
Po篡wienie 簑bra:
Pokarmem 簑bra s zio豉, trawy, li軼ie krzew闚,p彗i i kora drzew (zw豉szcza brz霩). Doros造 簑br zjada od 40 do 60 kg paszy na dob. 疾rowanie zajmuje mu 50-80% czasu od wschodu do zachodu S這鎍a.
Rozr鏚 簑br闚:
真bry s zwierz皻ami stadnymi. 砰j w stadach licz帷ych 10-15 sztuk. Na czas rui (sierpie-wrzesie) 陰cz si w wi瘯sze stada licz帷e 30-40 sztuk. Dojrza這嗆 fizyczn uzyskuj stosunkowo p騧no, bo w wieku 8-9 lat (samce), 5-6 lat (samica). Ci捫a u 簑bra trwa 265 dni, matka opiekuje si potomkiem do sko鎍zenia przez niego 2 roku 篡cia. M這de po przyj軼iu na 鈍iat wa膨 od 16 do 35 kg.
Wyst瘼owanie 簑br闚:
Lasy mieszane z podmok造mi polanami. Na 鈍iecie 篡je obecnie oko這 3 tys. 簑br闚, z czego 1200 nale篡 do linii bia這wiesko-nizinnej. W Polsce 篡je oko這 800 簑br闚, z czego 169 mieszkaj帷ych w Bieszczadach to 簑bry bia這wiesko-kaukaskie, reszta to 簑bry bia這wiesko-nizinne. Prawie po這wa polskich 簑br闚 zamieszkuje w Puszczy Bia這wieskiej. Poza tym 簑bry mo積a spotka w Puszczy Boreckiej - 72 sztuki, w Puszczy Knyszy雟kiej - 26 sztuk, nadle郾ictwie Wa販z - 28 sztuk. W zamkni皻ych hodowlach w Polsce 篡je 150 簑br闚, z czego 33 w ogrodach zoologicznych. 真br zosta opisany naukowo przez Karola Linneusza jako Bos bonasus. Obecnie klasyfikowany jest w rodzaju Bison razem z p馧nocnoameryka雟kim bizonem (Bison bison). Wyst瘼uje w Polsce, Litwie, Ukrainie, Rosji i Bia這rusi.


Bia這ru (bia. Беларусь, Republika Bia這rusi - Рэспубліка Беларусь) - pa雟two w Europie Wschodniej, kt鏎e og這si這 niepodleg這嗆 w 1991 roku.
Informacje og鏊ne
Bia這ru, Republika Bia這ru, Bie豉ru, Respublika Bie豉ru, pa雟two we wschodniej Europie, bez dost瘼u do morza. Na p馧nocy graniczy z Litw (502 km) i υtw (141 km), na wschodzie z Rosj (959 km), na po逝dniu z Ukrain (981 km) oraz na zachodzie z Polsk (605 km). Powierzchnia 207,6 tys. km2. 10,366,7 tys. mieszka鎍闚 (2000). 字ednia g瘰to嗆 zaludnienia: 49 os鏏/km2. Najg窷ciej zaludniona jest 鈔odkowa cz窷 kraju (60 os鏏/km2, najs豉biej Polesie (25 os鏏/km2). Stolica: Mi雟k (1,68 mln, 1997). G堯wne miasta (1991): Homel (501 tys.), Witebsk (356 tys.), Mohylew (368 tys.), Grodno (303 tys.), Brze嗆 (295 tys.). Ludno嗆 miejska stanowi 45%. Podzia administracyjny: 6 obwod闚. J瞛yk urz璠owy: bia這ruski i rosyjski. Sk豉d etniczny: Bia這rusini (77,9%), Rosjanie (13,2%), Polacy (4,1%), Ukrai鎍y (2,9%), 砰dzi (1,9%). Wyznania: prawos豉wni 60%, katolicy 8%, niewierz帷y 30%. Jednostka monetarna: 1 rubel bia這ruski. Analfabetyzm si璕a 2%. Przyrost naturalny: -4,69% (2000), jeden z najni窺zych na 鈍iecie. 字ednia d逝go嗆 篡cia: m篹czy幡i 61 lat, kobiety 74,4 lata. Bia這ru graniczy od zachodu z Polsk i Litw, od po逝dnia z Ukrain, od wschodu z Rosj i z υtw od p馧nocy. Bez dost瘼u do morza. * Ca趾owita granica l康owa: 2 969 km * D逝go嗆 granic z s御iaduj帷ymi pa雟twami: υtwa 143 km, Litwa 462 km, Polska 399 km, Rosja 990 km, Ukraina 975 km * Najwy窺zy punkt: G鏎a Dzier篡雟kiego (安i皻a G鏎a) 346 m n.p.m * Najni窺zy punkt: Niemen 90 m n.p.m Najwi瘯sze miasta: Mi雟k (stolica) - 1,8 mln mieszka鎍闚, Homel, Grodno, Witebsk, Mohylew, Bobrujsk, Brze嗆 nad Bugiem, Baranowicze, Borys闚, Pi雟k, Orsza, Nowopo這ck, Mozyrz, Lida, Mo這deczno.
Warunki naturalne
Powierzchnia nizinna z rze嬌 polodowcow. Znaczna cz窷 Bia這rusi po這穎na jest w zachodniej cz窷ci Niziny Wschodnioeuropejskiej, 70% powierzchni poni瞠j 200 m n.p.m. Na p馧nocy wy篡ny morenowe (Wy篡na Bia這ruska) przechodz帷a w Pojezierze Wile雟kiej. Na po逝dniu, ok. 20% powierzchni kraju zajmuj rozleg貫 tereny bagienne i torfowiska (Polesie). Najwy窺zy szczyt kraju: Dier篡雟ki 346 m n.p.m. na Wzniesieniach Mi雟kich.
Klimat
Klimat umiarkowanie ciep造. 鈔ednia temperatura w styczniu od -8 do -4蚓, natomiast w lipcu 17-19蚓. 字ednie roczne sumy opad闚 od 550 do 700 mm, przewaga opad闚 latem. 字ednia temperatura powietrza i 鈔ednia suma opad闚 w stolicy kraju wynosz: w styczniu -6蚓 i 40 mm, w lipcu 17蚓 i 90 mm.
Rzeki i jeziora
G瘰ta sie rzeczna, wi瘯szo嗆 瞠glowna oraz wykorzystywana do sp造wu drewna. G堯wne rzeki: Prype, Dniepr, D德ina, Niemen, Berezyna, So瞠m, Jasio責a, Willa. Ponad 10 tys. jezior polodowcowych: Narocz (80 km2), O鈍iejskie, Dry鈍iaty. Najwi璚ej jezior na Pojezierzu Bras豉wskim.
Flora i fauna
Ponad 30% powierzchni kraju zajmuj bagna i torfowiska. Naturaln szat ro郵inn kraju stanowi lasy mieszane, na p馧nocy brzozowe, sosnowe i jod這we, na po逝dniu d瑿owe, jesionowe, klonowe, grabowe, olszynowe, osikowe i bukowe, pokrywaj帷e 30% oraz ro郵inno嗆 bagienna i torfowiskowa. Najwi瘯sze zbiorowiska le郾e tworz puszcze: Grodzie雟k, Nalibock i Bia這wiesk, rozci庵aj帷e si wzd逝 granicy z Polsk. 安iat zwierz璚y reprezentuj: 這sie, dziki, bobry, 簑bry, jenoty. Du瞠 zanieczyszczenie 鈔odowiska po awarii elektrowni w Czernobylu na Ukrainie.
Historia
Pierwsi mieszka鎍y pojawili si na terenach Bia這rusi sto tysi璚y lat temu. W IX wieku powsta造 ksi瘰twa wschodnios這wia雟kie m.in. po這ckie, turowskie, pi雟kie i smole雟kie. W X wieku rozpocz窸a si chrystianizacja S這wian wschodnich, zako鎍zona dopiero w XV-XVI wieku. Ludno嗆 wschodniows這wia雟ka m闚i帷a j瞛ykiem rusi雟kim stanowi豉 wi瘯szo嗆 w Wielkim Ksi瘰twie Litewskim. Na pa雟two Witolda sk豉da豉 si Ru Bia豉 i Czarna, jak r闚nie Zaleska. Trzeba doda, 瞠 j瞛yk starobia這ruski by w okresie panowania Giedyminowic闚 j瞛ykiem pa雟twowym, zanim wyparty zosta przez j瞛yk polski (oficjalnie w 1696 roku) W konsekwencji rozbior闚 Rzeczypospolitej Obojga Narod闚 tereny bia這ruskie przesz造 pod w豉danie Rosji. T逝miono w闚czas wszelkie oznaki niezale積o軼i Bia這rusin闚 - zaczynaj帷 od j瞛yka, poprzez likwidacj unii brzeskiej na terenach wcielonych do Cesarstwa a po odbieranie maj徠k闚 szlachcie bia這ruskiej. Bia這rusini wzi瘭i udzia w polskich powstaniach: listopadowym i styczniowym. G堯wni dzia豉cze polityczni tacy jak Konstanty Kalinowski (bia. Kastu Kalinouski) i Sierakowski opowiadali si za wskrzeszeniem unii polsko-litewskiej z autonomi Bia這rusi w jej ramach. Za dzia豉lno嗆 patriotyczn spotyka造 ich represje ze strony car闚 (m.in. Kastu Kalinouski zosta powieszony w 1864). Koniec XIX wieku i pocz徠ek XX to okres, w kt鏎ym kszta速uje si elita kulturalna i polityczna rozpowszechniaj帷a ide narodu bia這ruskiego. W roku 1902 Wac豉w Iwanowski powo逝je Bia這rusk Parti Rewolucyjn, a rok p騧niej bracia Iwan i Anton ㄆckiewiczowie powo逝j Bia這rusk Rewolucyjn Hromad. Pierwsza legalna gazeta bia這ruska pod nazw Nasza Dola wychodzi 1 wrze郾ia 1906 i jest nieoficjalnym pismem BSH. 25 marca 1918 Bia這ru w wyniku pokoju w Brze軼iu i porozumienia z pa雟twami centralnymi po raz pierwszy w historii (na kr鏒ko) og這si豉 niezale積o嗆 - powsta這 w闚czas pa雟two bia這ruskie pod nazw Bia這ruska Republika Ludowa. 27 lutego 1919 powo豉na zosta豉 sowiecka Litewsko-Bia這ruska Republika Rad, kt鏎a upad豉 1 wrze郾ia 1919. 23 lutego 1920 w Rydze przedstawiciele Polski i Bia這rusi podpisali umow o charakterze konwencji wojskowej m闚i帷ej o wsp鏊nej walce z bolszewikami Wojska Polskiego i Bia這ruskiej Armii Narodowej (kt鏎 dowodzi gen. Stanis豉w Bu豉k-Ba豉chowicz). Na mocy pokoju ryskiego tereny Bia這rusi podzielone zosta造 mi璠zy Polsk a Rosj. G堯wnym o鈔odkiem kulturalnym inteligencji bia這ruskiej sta這 si Wilno oraz w niewielkim stopniu Bia造stok. Po sowieckiej stronie kordonu utworzono Bia這rusk Republik Radzieck (BSRR) ograniczon terytorialnie do Mi雟ka i okolic. W wyniku agresji radzieckiej na Polsk 17 wrze郾ia 1939 do Bia這ruskiej SRR przy陰czono wschodni cz窷 Mazowsza, Podlasie, Grodno i Polesie. W latach 1941-44 Bia這ru by豉 okupowana przez wojska niemieckie. Dla zwi瘯szenia si造 ZSRR w ONZ (oficjalnie w uznaniu zas逝g Bia這rusin闚 w czasie II wojny 鈍iatowej) przyznano BSRR miejsce w ONZ, obok USRR. 26 kwietnia 1986 w wyniku wybuchu jednego z reaktor闚 j康rowych w elektrowni w Czarnobylu na Ukrainie powa積ie ska穎na zosta豉 znaczna cz窷 Bia這rusi. Deklaracja suwerenno軼i zosta豉 uchwalona przez Rad Najwy窺z 27 lipca 1990, lecz pe軟a niepodleg這嗆 Republiki Bia這ru nast徙i豉 po rozwi您aniu ZSRR, gdy w grudniu 1991 w bia這ruskiej rezydencji rz康owej Wiskuli podpisano tzw. uk豉d bia這wieski. System polityczny Bia這rusi po 1994 przerodzi si w republik prezydenck, z wyra幡ymi cechami pa雟twa autorytarnego. Prezydentem niezmiennie pozostaje Alaksandar ㄆkaszenka, kt鏎y oskar瘸ny jest przez spo貫czno嗆 mi璠zynarodow o 豉manie praw cz這wieka. Jednak stosunki z Rosj uleg造 och這dzeniu po zakr璚eniu Bia這rusi dop造wu rosyjskiej ropy naftowej.
Symbole historyczne
Bia這-czerwono-bia豉 flaga oraz god這 - Pogo (bia. Пагоня) to symbole, kt鏎e by造 u篡wane przez Bia這rusk Republik Ludow oraz od momentu uzyskania niepodleg這軼i w 1991 do kontrowersyjnego referendum w sprawie symboli narodowych (niezale積i obserwatorzy stwierdzili, 瞠 referendum nie spe軟ia這 standard闚 demokratycznych) w 1995. God這 nawi您uje do herbu Pogoni - historycznego dla Wielkiego Ksi瘰twa Litewskiego, obejmuj帷ego swoim terytorium m.in. dzisiejsz Bia這ru. St康 podobie雟two do Pogoni - God豉 Litwy (lit. Vytis).
Kultura
Kultura bia這ruska nie mo瞠 si swobodnie rozwija w granicach kraju. Prezydent skutecznie dusi w zarodku wszelkie ogniska wolnomy郵icieli, w kt鏎ych rozwin望 mo瞠 si dzia豉lno嗆 opozycyjna m.in. zamkni皻o Uniwersytet Humanistyczny oraz inne szko造, gdzie j瞛ykiem wyk豉dowym by bia這ruski. Media s w wi瘯szo軼i upa雟twowione i propaguj kultur "poprawn politycznie". To w Polsce najpr篹niej dzia豉j organizacje pronarodowe. W Bia造mstoku znajduje si rozg這郾ia radiowa, kt鏎a nadaje audycje dost瘼ne na Bia這rusi. Nieopodal (w Gr鏚ku) co roku z inicjatywy BAS-u na uroczysku Boryk odbywa si Festiwal Muzyki M這dej Bia這rusi "Basowiszcza", gdzie m這dzi muzycy wprost ze sceny maj mo磧iwo嗆 wykrzyczenia gniewu i hase nawo逝j帷ych do walki z re磨mem. Legend muzyki bia這ruskiej jest NRM (dobrze znany tak瞠 w Polsce-liczne koncerty, wsp馧praca z Pid瘸m Porno), r闚nie du膨 popularno軼i ciesz si takie zespo造 jak: Gods Tower, Rasta, St.Mir, Indiga, 圭iana, BN, Krama, 砰himont Vaza, Ulis, IQ 48, Neuro Dubel i inni. Znanym "zakazanym" wykonawc jest te Zmicier Wajciuszkiewicz.
廝鏚這: wikipedia - wolna encyklopedia

previous next contents

Valid HTML 4.0!