Sklep internetowy: www.numizmatyczny.pl
10 Euro, Rembrandt van Rijn (1606-1669), 2006
previous next contents

numizmatyka

Emitent: Narodowy Bank Holandii
Stan zachowania monety: I (menniczy)

Z這ta moneta kolekcjonerska z ciekawym efektem k徠owym zosta豉 wyemitowana z okazji 400. rocznicy urodzin wybitnego malarza Rembrandta van Rijn.

Seria: "Malarze 安iata"

Kraj: Holandia
Emitent: Narodowy Bank Holandii
Producent: Mennica Holandii

Stan zachowania monety: I (menniczy)
Nomina: 10 euro
Stop: 900/1000 Au
Stempel: lustrzany
字ednica: 22,5 mm
Waga: 6,72 g
Nak豉d: 8.500 szt.
Rok emisji monet: 2006 r.
Projektant monety: Berend Strik



Z這ta moneta kolekcjonerska z ciekawym efektem k徠owym zosta豉 wyemitowana z okazji 400. rocznicy urodzin wybitnego malarza Rembrandta van Rijn. Moneta znajduje si w estetycznym, drewnianym etui koloru wi郾iowego, do kt鏎ego do陰czony jest certyfikat autentyczno軼i mennicy holenderskiej z nadanym indywidualnym numerem.




Rembrandt Harmenszoon van Rijn (ur. 15 lipca 1606 r. w Lejdzie, zm. 4 pa寮ziernika 1669 r. w Amsterdamie) - holenderski malarz, rysownik i grafik. Uwa瘸ny powszechnie za jednego z najwi瘯szych artyst闚 europejskich, jeden z najwa積iejszych malarzy holenderskich Z這tego Wieku, okresu w kt鏎ym kultura, nauka, gospodarka, pot璕a militarna i wp造wy polityczne Holandii osi庵n窸y swoje apogeum. W realny spos鏏 przedstawia natur, degradowa cz這wieka i pokazywa jego s豉be strony.

Lata nauki i rodzina
Urodzi si jako 鏀my syn m造narza. Studia odby w Lejdzie u malarza J. I. van Swanenburga (ok. 1624 - 1627), p騧niej u Pietera Lastmana w Amsterdamie, po czym na kr鏒ki czas powr鏂i do Lejdy. Ok. 1631 roku osiedli si w Amsterdamie, szybko zyskuj帷 rozg這s jako portrecista. W roku 1634 o瞠ni si z Saski van Uylenburgh, kt鏎a umar豉 w 1642 r. przy urodzeniu syna Tytusa (zm. 1668). Pomimo znacznego maj徠ku 穎ny popad Rembrandt po jej 鄉ierci w trudno軼i finansowe, kt鏎e w roku 1656 doprowadzi造 do licytacji posiadanego przeze zbioru dzie sztuki i osobliwo軼i. Towarzyszk jego 篡cia zosta豉 Hendrikje Stoffels, jego by豉 s逝膨ca. Za這篡豉 ona handel dzie豉mi sztuki i w ten spos鏏 uratowa豉 Rembrandta od niedostatku.

Charakterystyka dzie malarza
Rembrandt zwany jest s逝sznie „malarzem duszy” w przeciwie雟twie do Rubensa, malarza cia豉. Ujmuje on wszystkie zjawiska g喚boko: pocz徠kowe dzie豉 jego cechuje dramatyczne napi璚ie, jednak prace p騧niejszego okresu tw鏎czo軼i s coraz spokojniejsze i bardziej pe軟e duchowego pog喚bienia. Pot篹nym 鈔odkiem malarskim Rembrandta by 鈍iat這cie, w spos鏏 jemu w豉軼iwy stosowany, b璠帷y po陰czeniem 鈍iat豉 i cienia, zmroku, z kt鏎ego wy豉niaj si postacie, oraz jasnych promieni. Oko這 1630 roku u Rembrandta nast瘼uje zmiana kolorytu, z zimnych ton闚 niebieskawo zielonkawych na ciep貫, z這to-br您owe. Oko這 roku 1640 pojawiaj si w jego dzie豉ch silna czerwie i g喚boki ton 鄴速y, ostatnie za 20-lecie jego tw鏎czo軼i charakteryzuj silniejsze efekty kolorystyczne i znacznie szerszy spos鏏 malowania.

Rozw鎩 tw鏎czo軼i Rembrandta
Spu軼izna artystyczna Rembrandta jest bardzo bogata. W latach 1617 - 1631 w Lejdzie w powsta造 portrety w豉sne (Kassel, Haga i in.), portrety krewnych (m. i. ojca i matki w Muzeum w Hadze), sceny biblijne: „Ofiarowanie Chrystusa w 鈍i徠yni” (Hamburg), „Samson i Dalila” (Berlin), „Grosz czynszowy” (Londyn) i in., dalej przedstawienia starc闚, czytaj帷ych lub rozmy郵aj帷ych w mrocznych wn皻rzach. Prawie wszystkie obrazy Rembrandta tego okresu s ma貫go formatu, malowane z wielk dok豉dno軼i. W pierwszych latach pobytu w Amsterdamie zyska rozg這s, jako 鈍ietny portrecista, s豉wnym arcydzie貫m „Lekcja anatomii Doktora Tulpa” (1632, Haga).

W okresie tym powsta造 znakomite portrety: „Pisarz” (1631, Kassel), „Budowniczy okr皻闚 z 穎n” (1633, Londyn), „Dama z wachlarzem” (Londyn), grupa, przedstawiaj帷a kaznodziej Anslo, pocieszaj帷ego kobiet w 瘸這bie (1641, Berlin) i in. Z licznych autoportret闚 Rembrandta z tego okresu (lata trzydzieste XVII w.) najlepsze znajduj si w Luwrze w Pary簑, w Uffiziach florenckich i w galeriach: drezde雟kiej, londy雟kiej, haskiej i berli雟kiej. Silnym napi璚iem dramatycznym odznaczaj si: „Ofiara Abrahama” (1635, Petersburg) i „O郵epienie Samsona” (1636, Frankfurt nad Menem). „Ofiara Manoaha” (1641, Drezno) zapowiada ju spok鎩 i barwno嗆 dojrza貫go okresu. Pi瘯no aktu kobiecego wykazuje „Danae” (1636, Petersburg). Z okresu tego wyliczy jeszcze nale篡 ma貫go formatu sceny Nowego Testamentu, spo鈔鏚 kt鏎ych „M瘯a Pa雟ka” (1634, Monachium) i „Chrystus jako ogrodnik” (1638, Londyn) wysuwaj si na plan pierwszy. W roku 1642 powsta s豉wny obraz zwany „Stra nocna” (Amsterdam), stanowi帷y punkt zwrotny w tw鏎czo軼i Rembrandta od silnego realizmu lat 30. do pewnego wizjonerstwa i mistycyzmu.

Ze zbiorowych portret闚 tej epoki najs豉wniejsze to: „Lekcja anatomii Doktora Deymana” (zachowany cz窷ciowo) i 1662 powsta造 obraz „Stalmeesters” (zarz康 cechu sukiennik闚) (w Amsterdamie). Z dojrza貫go okresu tw鏎czo軼i Rembrandta najpi瘯niejsze s portrety: Nik. Bruyningh, (1652, Kassel), burmistrza Jana Sixa (1654, Amsterdam), syna Tytusa (Petersburg, Londyn, Wiede), Hendrikje (Luwr w Pary簑, Berlin), autoportrety, wreszcie liczne popiersia starych 砰d闚 (Petersburg, Drezno, Florencja).

Znaczny dzia zajmuj w tw鏎czo軼i Rembrandta tego okresu sceny ze Starego i Nowego Testamentu, jak ma貫go formatu „Zuzanna w鈔鏚 starc闚” (1647, Berlin), „Tobiasz” (1645, Berlin i 1650, Richmond) itd.. Nast瘼nie pot篹ne kompozycje: „B這gos豉wie雟two Jakuba” (1654, Kassel), „Saul i Dawid” (ok. 1659, Haga) i „Powr鏒 marnotrawnego syna” (ok. 1665, Petersburg). Z obraz闚 religijnych powsta造 jeszcze: „安. Rodzina” (1644, Downton Castle, 1645, Petersburg; 1646, Kassel), „Emaus” (ok. 1650, Kopenhaga; 1648, Luwr). Rzadko malowa Rembrandt martwe natury: „Zabity w馧 w rze幡i” (Luwr i Glasgow) itp., niezbyt te cz瘰to krajobrazy (Amsterdam, Berlin, Kassel, Krak闚), pojawiaj帷e si w jego tw鏎czo軼i od roku 1635.

Bardzo wielka jest spu軼izna mistrzowskich rysunk闚 Rembrandta obejmuje ponad 1000 znanych rysunk闚 pi鏎kowych i lawowanych tuszem (rzadsze s kredkowe). Znajduj si w du篡ch zbiorach europejskich.

Dla dziej闚 grafiki prze這mowe znaczenie mia造 akwaforty Rembrandta, oddaj帷e wspaniale jego efekty 鈍iat這cieniowe. Wykona ich ok. 350, obejmuj tematy te same co obrazy. Najs豉wniejsze: „Przekupie trucizny na szczury” (1632), „Krajobraz z trzema drzewami” (1643), „Autoportret w czasie rysowania” (1645), „Trzy krzy瞠” (1653), „Chrystus w Emaus” (1654), „Ecce Homo” (1655) i wiele in.

Dorobek malarza
Rembrandt pozostawi po sobie oko這 700 obraz闚 olejnych, 300 grafik i oko這 2000 rysunk闚. Charakterystyczn cech dzie Rembrandta jest zafascynowanie efektami 鈍iat豉 i g喚bokich cieni. Jego styl i technika ewoluowa造 z biegiem lat, jednak zami這wanie do dramatycznego o鈍ietlenia malowanych scen zajmowa這 centraln pozycj w jego ca貫j tw鏎czo軼i, tak malarskiej jak graficznej. Obrazy malowane s z olbrzymi swobod, im p騧niej tym bardziej szerokimi, swobodnymi poci庵ni璚iami p璠zla. Przez ca貫 篡cie malowa z wielkim zami這waniem autoportrety. Powsta這 ich niemal 100, w tym oko這 20 grafik, tworz帷 w ten spos鏏 "pami皻nikarski" zapis zmian jakie 篡cie i do鈍iadczenia wycisn窸y na jego twarzy. Seri zapocz徠kowa w roku 1627 portretem w豉snym jako m這dego m篹czyzny, ukrywaj帷ego twarz w cieniu. Jednym z ostatnich dzie jest p堯tno z 1669 roku, z kt鏎ego spogl康a na nas stary, poszarza造 i pomimo u鄉iechu, zm璚zony 篡ciem cz這wiek zapadaj帷y si w ciemno嗆. Obraz powsta tu przed 鄉ierci artysty.

Lista wa積iejszych dzie Rembrandta:
* Stra Nocna (w豉軼iwie: Wymarsz kompanii strzelc闚) (1642, Rijksmuseum, Amsterdam), * Ukamienowanie 鈍. Szczepana, * Balaam i o郵ica, * Koncert, * Tobiasz i Anna, * Dawid z g這w Goliata przed Saulem, * Lekcja anatomii doktora Tulpa, * Samson i Dalila, * Wskrzeszenie ζzarza, * Judasz zwracaj帷y srebrniki, * Malarz w pracowni, * Jeremiasz op豉kuj帷y zniszczenie Jerozolimy, * Ofiara Abrahama, * Danae (1650, Ermita, Petersburg), * Uczta Baltazara, * O郵epienie Samsona, * Ofiara Izaaka, * 安. Rodzina, * Wieczerza w Emmaus, * Izaak i Rebeka lub 砰dowska narzeczona (ok. 1665), * J霩ef i 穎na Putyfara, * Powr鏒 syna marnotrawnego (ok. 1668), * Batszeba, * Jakub B這gos豉wi syn闚 J霩efa (1656), * Matka Rembrandta czytaj帷a Bibli.

Dzie豉 Rembrandta w Polsce
W Polsce znajduj si trzy obrazy Rembrandta. Jeden z nich (Pejza z mi這siernym Samarytaninem), przechowywany jest w Muzeum Czartoryskich w Krakowie, a dwa pozosta貫 (Uczony przy pulpicie (inny tytu: Ojciec 篡dowskiej narzeczonej) z 1641 r. i Dziewczyna w kapeluszu z 1641 r. (inny tytu: 砰dowska narzeczona - nie myli z innym obrazem o tym tytule z Rijksmuseum) na Zamku Kr鏊ewskim w Warszawie. O ile kwestia autorstwa Pejza簑 z mi這siernym Samarytaninem nie podlega豉 w徠pliwo軼i, o tyle w przypadku dw鏂h pozosta造ch dzie dopiero w 2006 roku oficjalnie potwierdzono, 瞠 namalowa je Rembrandt. Obrazy te, zakupione przez kr鏊a Stanis豉wa Augusta Poniatowskiego, trafi造 p騧niej w r璚e rodziny Lanckoro雟kich, a nast瘼nie zosta造 przej皻e przez gestapo. Po wojnie rodzinie uda這 si je odzyska. W roku 1994 Karolina Lanckoro雟ka przekaza豉 swoj kolekcj w darze dla Narodu Polskiego i w ten spos鏏 na Zamek trafi造 oba dzie豉 Rembrandta.

Holandia lub Niderlandy (niderl. Nederland) to europejska cz窷 Kr鏊estwa Niderland闚 (niderl. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego tak瞠 przez Arub i Antyle Holenderskie. Holandia jest monarchi konstytucyjn po這穎n w zachodniej cz窷ci Europy nad Morzem P馧nocnym, kt鏎e oblewa j od p馧nocy i zachodu. Graniczy na po逝dniu z Belgi oraz na wschodzie z Niemcami. Aktualne granice zosta造 wytyczone w roku 1839. Holandia jest krajem g瘰to zaludnionym. Ponad po這wa jej terytorium le篡 poni瞠j poziomu morza. Pa雟two jest znane ze swoich wiatrak闚, sera, chodak闚, tulipan闚, rower闚 oraz wysokiego poziomu tolerancji dla r騜nych odmienno軼i w鈔鏚 spo貫cze雟twa - liberalnych praw dotycz帷ych narkotyk闚, prostytucji, aborcji, eutanazji oraz zwi您k闚 mi璠zy osobami tej samej p販i. W Holandii swoj siedzib ma Mi璠zynarodowy Trybuna Karny dla by貫j Jugos豉wii, Mi璠zynarodowy Trybuna Sprawiedliwo軼i oraz Mi璠zynarodowy Trybuna Karny.

Ustr鎩 polityczny

Kr鏊estwo Niderland闚 od 16 marca 1815 r. jest monarchi konstytucyjn, na czele pa雟twa stoi kr鏊 (obecnie kr鏊owa Beatrix). Kr鏊 (kr鏊owa) mianuje szefa rz康u, wywodz帷ego si najcz窷ciej ze zwyci瘰kiego ugrupowania - jest on szefem egzekutywy. Do zada kr鏊owej opr鏂z reprezentowania pa雟twa na zewn徠rz nale篡 wyg豉szanie corocznego or璠zia w kt鏎ym przedstawia g堯wne cele i zamierzenia rz康u na najbli窺zy rok (nie ma ona jednak prawa samodzielnie dokonywa w nich zmian). Premier kieruje polityk wewn皻rzn i zagraniczn pa雟twa. Rol w豉dzy ustawodawczej odgrywa dwuizbowy parlament - Stany Generalne (Staten-Generaal), przy czym faktyczne znaczenie posiada jedynie izba ni窺za (Tweede Kamer). Senat (Eerste Kamer) pe軟i funkcj reprezentacyjn i ewentualnie mo瞠 op騧nia wej軼ie w 篡cie wa積ych ustaw. System polityczny Holandii jest wyj徠kowo stabilny.

Kultura

J瞛yk
J瞛ykiem urz璠owym jest j瞛yk niderlandzki, a we Fryzji od niedawna tak瞠 fryzyjski. Holendrzy ucz si od dziecka j瞛yk闚 obcych, bo maj 鈍iadomo嗆, 瞠 zasi璕 ich rodzimego j瞛yka jest niewielki. 90% Holendr闚 zna angielski. Tak瞠 znajomo嗆 j瞛yka niemieckiego (ok. 60%) i francuskiego (ok. 25%) znacznie u豉twia Holendrom 篡cie. Cz瘰to przeci皻ny, niewyr騜niaj帷y si specjalnymi zdolno軼iami Holender zna kilka j瞛yk闚. J瞛yk niderlandzki jest u篡wany w Europie przez 22 miliony ludzi. Jest u篡wany tak瞠 w Surinamie. Z tego j瞛yka wywodzi si tak瞠 u篡wany przez 60% bia造ch (ok. 6 milion闚 ludzi) w RPA i Namibii j瞛yk afrikaans, kt鏎y jest w pewnym stopniu zrozumia造 dla ka盥ego znaj帷ego niderlandzki, przy czym szacuje si, 瞠 jako drugim j瞛ykiem pos逝guje si nim w Afryce Po逝dniowej ok. 10 mln ludzi, gdy by on j瞛ykiem nauczanym w szko豉ch. R騜nice mi璠zy afrikaans a niderlandzkim dotycz g堯wnie wymowy, pisowni i pewnej cz窷ci s這wnictwa.

Holendrzy kultywuj rodzime dialekty. Za rodzime dialekty uwa瘸 si takie, kt鏎ych u篡tkownicy s w stanie porozumie si mi璠zy sob. Okre郵a si je mianem lingua communis. Przyk豉dowo takim w豉郾ie dialektem jest dialekt limburski, pretenduj帷y do uzyskania miana holenderskiego j瞛yka urz璠owego, obok holenderskiego i fryzyjskiego. Dialektem tym lub te wed逝g os鏏 traktuj帷ych go jako pierwszy j瞛yk ojczysty, nazywanym j瞛ykiem limburskim pos逝guje si ludno嗆 autochtoniczna (oko這 1,6 mln na terenie Belgii i Holandii oraz 0,5 mln w Niemczech, zamieszkuj帷a okolice Kolonii, Maastricht - Mestreech, Akwizgranu, Aix-la-Chapelle, Aken oraz Eindhoven, a do zachodniej cz窷ci Zag喚bia Ruhry po Dsseldorf- region闚 obejmuj帷ych jedno z regnum powsta造ch po podpisaniu traktatu z Verdun w 843 r. przez wnuk闚 Karola Wielkiego (Charlemagne). Nie zmienia to faktu, 瞠 dialekt闚 jest mn鏀two. Bywa, 瞠 j瞛yk m闚iony s御iedniej wioski to inny dialekt. Ciekawe, 瞠 ludzie wykszta販eni swobodnie pos逝guj si rodzimymi dialektami i ta umiej皻no嗆 wydaje im si naturalna.

Literatura
XVII-wieczny dramaturg Joost van den Vondel nazywany jest „niderlandzkim Szekspirem”. Za tw鏎c nowoczesnej prozy niderlandzkiej uznaje si Eduarda Douwesa Dekkera, kt鏎y publikowa pod pseudonimem Multaluli. Harry Mulisch, Gerard Reve i Willem Frederik Hermans stanowi wed逝g wielu krytyk闚 „wielk tr鎩k wsp馧czesnej literatury niderlandzkiej”. Bardzo wa積 postoaci jest Johan Huizinga, autor Jesieni 鈔edniowiecza. W Holandii tworzyli tak瞠 Erazm z Rotterdamu, Christiaan Huygens i Spinoza. Bardzo d逝go w Holandii przebywa Kartezjusz. Pisali oni jednak po 豉cinie. W tym czasie Holandia posiada豉 znakomitych filolog闚 klasycznych, kt鏎zy t逝maczali dzie豉 staro篡tnych autor闚 na holenderski.

Malarstwo
Znani malarze holenderscy to mi璠zy innymi: Rembrandt van Rijn i Vincent van Gogh.

Znani Holendrzy
* Uczeni: Erazm z Rotterdamu, filozof Christiaan Huygens, matematyk, fizyk, astronom Huig de Groot, prawnik, filozof i dyplomata, Antonie van Leeuwenhoek, naukowiec - udoskonali mikroskop i jako pierwszy obserwowa 篡we kom鏎ki,
* Malarze: Rembrandt van Rijn, Vincent van Gogh, Jan Vermeer,
* Pisarze: Joost van den Vondel, pisarz, uwa瘸ny za najwybitniejszego dramaturga niderlandzkiego, Willem Bilderdijk, pisarz, Hendrik Marsman, poeta ekspresjonistyczny, Eduard Douwes Dekker, pisarz Johan Huizinga, autor s造nnego historycznego i kulturoznawczego dzie豉 Jesie 字edniowiecza, Harry Mulisch, Gerard Reve, Willem Frederik Hermans,
* Sportowcy - pi趾arze: Johan Cruyff, Dennis Bergkamp, Edgar Davids, Patrick Kluivert, Marco van Basten, Ruud van Nistelrooy, Edwin van der Sar, Frank Rijkaard, Arjen Robben, Wesley Sneijder, Loraldo,
* Muzycy: E-Craig, Tiesto, Armin van Buuren, Armand Van Helden, Ferry Corsten,
* Film: re篡serzy: Jan de Bont i Paul Verhoeven, aktorzy: Rutger Hauer i Famke Janssen,
* Fotografia: Anton Corbijn - fotografik.
廝鏚這: wikipedia - wolna encyklopedia

previous next contents

Valid HTML 4.0!